Janubiy Afrika Respublikasida (JAR) muhojirlarga qarshi zo‘ravonlik avj olgan bir paytda, hukumatning ksenofobiyaga qarshi choralari samarasiz deb tanqid qilinmoqda. Tanqidchilarning fikricha, hukumat faqat zo‘ravonlik avj olganida qoralash bilan cheklanib, oldini olish va aybdorlarni jazolashda sustlik qilmoqda.
JARda Zimbabve, Nigeriya, Somali, Efiopiya, Malavi, Mozambik, Gana va Zambiyadan kelgan muhojirlarga qarshi zo‘ravonlik bir necha bor takrorlangan. 2008 yilda 60 dan ortiq odam halok bo‘lgan, 2019 yilda esa Yoxannesburg atrofida 12 kishi o‘ldirilgan. Hukumat zo‘ravonlikni qoralab, ijtimoiy birdamlikni kuchaytirishga va’da bersa-da, amaliy choralar yetarli emas.
Vitvatersrand universiteti migratsiya bo‘yicha tadqiqotchisi Loren Landau muhojirlarni ayblash mamlakatning asl muammolaridan chalg‘itishini ta’kidlaydi: “Muhojirlar Janubiy Afrikaning hech bir muammosining manbai emas. Ular ish bilan ta’minlash yoki jinoyatchilikka sezilarli ta’sir ko‘rsatish uchun juda oz.”
Tashqi ishlar vaziri Ronald Lamola fuqarolarni immigratsiya qonunlarini o‘z qo‘liga olishdan ogohlantirib, “Iqtisodiy muammolar va ishsizlikni hech kimni quvib yuborish bilan hal qilib bo‘lmaydi”, dedi. Prezident devoni vaziri Xumbudzo Ntshaveni esa “hech kimga pasport talab qilish huquqi yo‘q” deb qo‘shimcha qildi.
“Operatsiya Dudula” kabi guruhlar noqonuniy muhojirlarga qarshi kurashni kuchaytirishni talab qilmoqda. Guruh a’zosi Patrik Mokgalusi “Hukumat bizni tushkunlikka uchratdi, endi xalq o‘z qo‘liga oldi” deya ochiq deportatsiyalarni talab qilmoqda. Biroq, ekspertlar bunday harakatlar ksenofobiya va o‘zboshimchalikni kuchaytirishidan ogohlantiradi.
Ganada tug‘ilgan, 13 yoshdan JARda yashovchi 33 yoshli Princess Adjei vaziyatni “urush” deb ataydi: “Biz chet elliklar hech qayerda xavfsiz emasmiz. Odamlar g‘azablangan va keskinlik oshib bormoqda.” Zambiyalik tadbirkor Moses Chanda esa zo‘ravonlik ko‘pincha mish-mishlar bilan boshlanishini aytadi.
Ba’zi mahalliy aholi mamlakatni faqat ksenofobiya orqali ko‘rishga qarshi. Yoxannesburglik Nomsa Dlamini “Haqiqiy muammo qashshoqlik va umidsizlik, oddiy janubiy afrikaliklarning chet elliklarga nafratlanishi emas” deydi. JAR konstitutsiyaviy himoya va mintaqaviy birdamlikni saqlash bilan birga migratsiya muammolarini hal qilishda katta bosim ostida.
Source: www.dw.com