O‘zbekiston Oliy sudi matbuot xizmati ma’lum qilishicha, 2026-yilning to‘qqiz oyida jinoyat ishlari bo‘yicha sudlar 78 739 kishiga nisbatan 64 902 ta ishni ko‘rib chiqdi. Bu ko‘rsatkich 2025-yil davomida ko‘rilgan ishlar sonidan 1 725 taga ko‘p. Ishlarning katta qismi Toshkent shahri, Farg‘ona, Toshkent, Samarqand va Andijon viloyatlari sudlariga to‘g‘ri keldi. Sud statistikasi jinoyat sudlovi yuklamasi, jazo amaliyoti va sud nazorati samaradorligini baholash uchun muhim indikator sifatida e’lon qilindi.
Asosiy faktlar: 64 902 ta ish bo‘yicha 78 739 kishi qamrab olindi; 385 kishi oqlandi va reabilitatsiya qilindi, ulardan 161 nafari qatag‘on qurbonlari. 57 376 nafar sudlanganning 18 026 nafari ozodlikdan mahrum etishga hukm qilindi, 38 737 nafari boshqa jazolar oldi, yana 613 kishi shartli hukm qilindi. 2025-yilda ozodlikdan mahrum etish ulushi 29,7 foiz bo‘lgan bo‘lsa, 2026-yilning dastlabki to‘qqiz oyida bu ko‘rsatkich 31,4 foizga yetdi.
Sudlanganlar tarkibi va jazo amaliyoti bo‘yicha ma’lumotlar ham e’lon qilindi: ular orasida 50 435 nafar erkak va 6 941 nafar ayol bor. Oliy sud 21 670 nafar sudlanganni yoshlar toifasiga kiritgan, shundan 2 097 nafari voyaga yetmaganlar, 2 052 nafari 60 yoshdan katta shaxslar. 18 844 kishi taraflar yarashgani munosabati bilan jinoiy javobgarlikdan ozod etildi; 2025-yilda bunday shaxslar 13 224 nafarni tashkil qilgan. Ozodlikdan mahrum etish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolar tayinlanganidan so‘ng 6 377 kishi sud zalidayoq qamoqdan ozod qilindi.
Tergovga qadar tekshiruv organlari tomonidan asossiz qo‘yilgan moddalar 13 938 kishiga nisbatan ayblovdan chiqarildi yoki qayta kvalifikatsiya qilindi. Kafolat xatlari asosida 47 kishiga, jumladan yoshlar va ayollarga ozodlikdan mahrum etish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolar tayinlandi. 26 794 kishi jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ozod qilindi, 8 761 nafar sudlanganning jazosi yengilroq jazo bilan almashtirildi. Bu raqamlar sudlarning insonparvarlik yo‘nalishidagi amaliyoti va prokuror-tergov organlari xulosalarini qayta ko‘rib chiqish hajmini ko‘rsatadi.
Ko‘rilgan ishlar asosan firibgarlik, o‘g‘rilik, transport vositalaridan foydalanish yoki harakat xavfsizligi qoidalarini buzish, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish, qasddan yengil yoki o‘rtacha og‘ir tan jarohati yetkazish, o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish va bezorilikka oid. Hujjatlar, shtamplar, muhrlar va blankalarni tayyorlash, qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanish bilan bog‘liq ishlar ham statistika ichida. Jinoyat sabablari va sharoitlarini bartaraf etish uchun sudlar 34 325 ta xususiy ajrim chiqarib, tegishli idoralarga yubordi.
Oliy sudning jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati taftish tartibida 646 kishiga oid ishlarni ko‘rib chiqdi va 283 nafari bo‘yicha quyi sudlar qarorlarini bekor qildi yoki o‘zgartirdi — bu qariyb 44 foizni tashkil etadi. E’lon qilingan ma’lumotlar sud statistikasi va jazo siyosatini monitoring qilish, shuningdek sud qarorlari sifatini oshirish bo‘yicha keyingi tahlillarga asos bo‘ladi. Oliy sud keyingi davrlarda jazo turlari, oqlov va reabilitatsiya holatlari bo‘yicha batafsil ma’lumotlarni e’lon qilishi mumkin.
Source: www.gazeta.uz