O‘zbekiston umumiy budjeti 720 million dollarni tashkil etuvchi Transformation Pathways Initiative (TPI) xalqaro iqlim investitsiyalari dasturida ishtirok etuvchi 10 ta davlatdan biriga aylandi. Bu haqda Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi matbuot xizmati xabar berdi. Tashabbus Turkiyaning Antalya shahrida bo‘lib o‘tayotgan BMT Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha konferensiyasi (COP31) doirasida taqdim etildi. Dastur rivojlanayotgan mamlakatlar korxonalariga energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish, issiqxona gazlari tashlamalarini qisqartirish va ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish uchun uzoq muddatli iqlim moliyalashtirishdan foydalanish imkonini yaratishga qaratilgan.
Asosiy faktlar: Dasturning umumiy hajmi 720 million dollar bo‘lib, shundan 187 million dollari jamg‘arma mablag‘i hisobidan, 533 million dollari esa birgalikda moliyalashtirish orqali jalb etilishi rejalashtirilgan. O‘zbekiston to‘qimachilik, kimyo, qurilish, qayta tiklanuvchi energetika va agrosanoat yo‘nalishlarida loyihalarni shakllantirish imkoniyatlarini ko‘rib chiqmoqda. Dastur 10 ta davlatni qamrab oladi va CO2 ekvivalentida 31 million tonnadan ortiq emissiyani oldini olishga xizmat qilishi kutilmoqda.
TPI — iqlim o‘zgarishi bilan kurashish va barqaror rivojlanish maqsadlarini sanoat siyosati bilan bog‘lashga qaratilgan xalqaro moliyaviy platforma sifatida taqdim etildi. Uning asosiy vazifasi rivojlanayotgan mamlakatlardagi korxonalarga “yashil” texnologiyalarga o‘tish, energiya samaradorligini oshirish va ishlab chiqarish zanjirlarini yangilash uchun uzoq muddatli mablag‘lardan foydalanish imkonini berishdir. Qo‘llab-quvvatlash sanoat korxonalari, kichik va o‘rta biznes subyektlari, shuningdek iqlim o‘zgarishiga chidamli agrosanoat va oziq-ovqat tizimlarini rivojlantirishga yo‘naltiriladi.
O‘zbekistonda ustuvor yo‘nalishlar sifatida to‘qimachilik, kimyo va qurilish sanoatida energiya samaradorligini oshirish, taqsimlangan qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish, sirkulyar iqtisodiyot texnologiyalarini joriy etish hamda agrosanoat majmuasini modernizatsiya qilish qayd etilgan. Dastur BMTning Sanoatni rivojlantirish tashkiloti (YUNIDO) va Finance in Motion xalqaro investitsiya kompaniyasi ishtirokida amalga oshiriladi. Moliyalashtirish korxonalarga bevosita hamda mahalliy moliya institutlari orqali, jumladan kreditlar ko‘rinishida taqdim etilishi ko‘zda tutilgan.
Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi xalqaro hamkorlar bilan birgalikda vazirliklar, tijorat banklari va sanoat korxonalari ishtirokida investitsiya loyihalari portfelini shakllantirish imkoniyatlarini ko‘rib chiqmoqda. Investitsiya loyihalarini tayyorlash, ularning iqlimga ta’sirini baholash va korxonalarning investitsiyaviy jozibadorligini oshirish bo‘yicha texnik yordam ko‘rsatish ham rejalashtirilgan. Bu chora iqlim moliyalashtirishining amaliy natijaga aylanishi uchun institutsional shart-sharoitlarni yaxshilashga qaratilgan.
Hozircha bevosita O‘zbekistonga qancha mablag‘ ajratilishi ma’lum emas. Har bir ishtirokchi davlat uchun moliyalashtirish hajmi investitsiya loyihalari shakllantirilishi va saralab olinishiga qarab belgilanadi. Dastur Hindiston, Serbiya, Janubiy Afrika, Nigeriya, Kot-d’Ivuar, Dominikan Respublikasi, Ekvador, Meksika va Peruni ham qamrab oladi. Barcha mamlakatlarda amalga oshirilishi natijasida 31 million tonnadan ortiq issiqxona gazlari chiqindilarining oldini olish va 1,4 milliondan ziyod aholining iqlim o‘zgarishi oqibatlariga bardoshliligini oshirish kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz