Portugaliya Atlantika okeanidagi Azor orollari tarkibidagi Santa-Mariya orolida kosmodrom qurmoqda. Loyiha Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda va mamlakatning kosmik sanoatdagi ulushini oshirishga qaratilgan.
Portugaliya kosmik agentligi prezidenti Rikardo Konde DW'ga bergan intervyusida so'nggi 20 yil ichida mamlakat jiddiy modernizatsiya qilinganini ta'kidladi. Uning so'zlariga ko'ra, Portugaliya universitetlari yuqori malakali muhandislar tayyorlaydi va kosmik sanoatda 80 ga yaqin kompaniya 2000 nafar ishchini band qiladi. O'tgan yilgi aylanma 200 million yevroni tashkil etgan.
Kosmodrom Ikkinchi jahon urushi davrida amerikaliklar tomonidan qurilgan eski uchish-qo'nish yo'lagi yonida joylashgan. AED Cluster Portugal vakili Ivo Veyra DW'ga ma'lum qilishicha, 2028 yilda Yevropa Space Rider kosmik samolyoti shu yerga qo'nishi rejalashtirilgan. 2030 yilda esa Janubiy Koreya sun'iy yo'ldoshini orbitaga chiqaradigan raketa uchirilishi kutilmoqda.
Kosmodrom operatori ASC kompaniyasidan Bruno Karvalyuning tushuntirishicha, bu obyekt Amerikaning Cape Canaveral kosmodromiga raqobatchi emas, balki Yevropaning Kuru (Frantsuz Gvianasi) kosmodromiga qo'shimcha hisoblanadi. U kichik raketalar va sun'iy yo'ldoshlar uchun arzon uchirish maydonchasi bo'lib, Yevropa Ittifoqi uchun strategik ahamiyatga ega.
Kosmodromda atigi 35 kishi ishlaydi, bu esa operatsion xarajatlarni kamaytiradi. Karvalyu mahalliy resurslardan foydalanish va orol iqtisodiyotini mustahkamlashga umid qilmoqda. Birinchi kosmik kapsulaning qo'nishi 2024 yil oxirida kutilmoqda.
ATMOS Space Cargo kompaniyasi asoschilaridan biri Marta Oliveyra DW'ga ma'lum qilishicha, Portugaliya hukumati Phoenix 2.1 transport kapsulasi uchun birinchi Yevropa Ittifoqi splashdown (suvga qo'nish) operatsiyasini tasdiqlagan. U o'z loyihasini "kosmosdagi FedEx" deb ataydi.
Portugaliyada sun'iy yo'ldoshlar ishlab chiqarish yo'lga qo'yilgan. Uchta markaz – Portodagi CEiiA konsorsiumi, Koimbra universitetidagi Open Cosmos va Lissabondagi harbiy hamkorlikdagi markaz – kichik sun'iy yo'ldoshlar yaratmoqda. Ular aloqa, Yer va okean kuzatuvi, shuningdek, o'rmon yong'inlariga qarshi kurashda qo'llaniladi.
CEiiA konsorsiumi yuqori aniqlikdagi sun'iy yo'ldoshlar sanoatini rivojlantirishni maqsad qilgan. Vakil Andre Diashning aytishicha, ular yiliga 500 kilogrammgacha bo'lgan to'rtta fuqarolik sun'iy yo'ldoshini qurish quvvatiga ega. Kengaytirilgan quvvat xalqaro shartnomalar olish imkonini beradi.
Rikardo Konde 2030 yilga kelib 30 ta sun'iy yo'ldoshni orbitaga chiqarishni rejalashtirgan. Ulardan ba'zilari Ispaniya bilan hamkorlikda yaratiladi. Harbiy sektor ham tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Source: www.dw.com