Demokratik Kongo Respublikasida (DKR) 2028-yilgi saylovlar oldidan konstitutsiyaviy islohotlar masalasi keskin tus oldi. Milliy assambleya 9-iyun kuni referendum o‘tkazish to‘g‘risidagi qonun loyihasini qabul qildi. Bu hujjat prezident Feliks Tshisekedining ikkinchi va oxirgi muddati tugashiga yaqin qolgan bir paytda konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish imkonini beradi.
Muxolifat vakillari qonun loyihasini “konstitutsiyaviy to‘ntarish” deb atab, unga qarshi ekanliklarini bildirishdi. Prezident Tshisekedi uchinchi muddatga nomzodlikni istisno qilmasligini aytdi: “Men uchinchi muddatni so‘ramaganman, lekin xalq xohlasa, qabul qilaman.”
Hukmron partiya (UDPS) konstitutsiyaviy islohotlarni targ‘ib qilish bo‘yicha keng ko‘lamli kampaniya boshlagan. Tshisekedi 2024-yilda konstitutsiyani “chet elliklar konstitutsiyasi” deb atagan edi. Tahlilchilarning fikricha, asl maqsad konstitutsiyani o‘zgartirish emas, balki uni butunlay almashtirishdir.
Muxolifat yetakchilari, jumladan, 2023-yilgi saylovlarda ikkinchi o‘rinni egallagan Moise Katumbi, qonun loyihasini “firibgarlik” deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu Tshisekediga konstitutsiyaviy to‘ntarish o‘tkazish imkonini beradi. Katumbi qarshilik ko‘rsatishga va’da berdi.
Konstitutsiyaga ko‘ra, prezidentlik muddatlari soni va uzunligini o‘zgartirish taqiqlangan. Biroq yangi qonun loyihasi “davlat institutlarini falaj qiladigan jiddiy nosozlik” holatlarida referendum orqali o‘zgartirish kiritish imkonini beradi. Bu muxolifat tomonidan keskin tanqid qilinmoqda.
Diniy guruhlar ham ikkiga bo‘lingan: ba’zi evangelist va pentekostal cherkovlar islohotni qo‘llab-quvvatlasa, katolik va protestant cherkovlari demokratik yutuqlarni yo‘qotishdan ogohlantirmoqda.
Muxolifat kuchlari “Konstitutsiyaviy tartibni himoya qilish uchun 64-modda koalitsiyasi” (C64)ni tuzdi. Ko‘plab muxolifat yetakchilari surgunda yoki hibsda. Sobiq prezident Jozef Kabila ham Tshisekedini “diktatura”da ayblab, qarshilik ko‘rsatmoqda.
3-iyun kuni butun mamlakat bo‘ylab “o‘lik shahar” ish tashlashi o‘tkazildi. Parlament oldida yana namoyishlar rejalashtirilgan. Muxolifat xalqaro qo‘llab-quvvatlashga umid qilmoqda, xususan, AQSh prezidenti Trampga murojaat qilingan.
Source: www.dw.com