Taybeh chorrahasi, ishg'ol qilingan G'arbiy Sohil – Mleihat majmuasiga kirish joyidagi tikanli simlar ayollar, bolalar, keksalar va mehmonlarning kirishini qiyinlashtirmoqda.
57 yoshli Muhammad Mleihatning aytishicha, sim asosan ko'chmanchilarni sekinlashtirish uchun mo'ljallangan. “Ularda kesgichlar bor,” deydi u panjara chizig'iga ishora qilib. “Ular kelib, uni kesib, ichkariga kirib ketishadi.”
Mleihat ko'chirilishga begona emas. Uning oilasi 1948 yilgi Nakba, ya'ni “falokat” paytida – Isroil tashkil topishi chog'ida 750 000 falastinlik etnik tozalanganda – haydalganlar qatorida edi.
Ikki yil oldin u va uning bolalari sharqdagi tepaliklardagi Mughayyir al-Deir chorvachilik jamoasidan ko'chmanchi zo'ravonligi tufayli haydalgan edi. Ular Taybeh chorrahasidan taxminan bir kilometr shimoli-g'arbdagi bu yerga kelishdi, u yerda Mleihat o'z nomiga rasmiy yer hujjatiga ega ekanini aytadi.
So'nggi uch yil ichida chorrahaning sharqiy va janubidagi barcha falastinlik badaviy qishloqlari zo'ravonlik bilan bo'shatilgach, ko'chmanchilarning qarama-qarshilik zonasi endi 449-marshrut bo'ylab ushbu hududga – Isroil xavfsizligi va Falastin fuqarolik nazorati ostidagi hududlarga yetib keldi. Yaqin vaqtgacha Oslo jarayoni bilan B hududi deb belgilangan bu joylar ko'chmanchilar qo'li yetmaydigan hudud sifatida qaralardi.
Mahalliy aholining so'zlariga ko'ra, hududdagi eng tajovuzkor ko'chmanchilar Yevropa Ittifoqi, Buyuk Britaniya, Avstraliya va Yaponiya tomonidan sanksiya qilingan Neria Ben Pazi bilan bog'liq tarmoqning bir qismidir. U Ramalloh sharqidagi hududlardan falastinliklarni majburan ko'chirishga rahbarlik qilgan, jumladan Mughayyir al-Deirda ko'chirish harakatlarini qo'llab-quvvatlagan.
Oilalarning so'zlariga ko'ra, ko'chmanchilar tunda eshaklar va butun er usti transport vositalarida kelib, to'siqlarni kesib, ekin maydonlariga podalarini haydab, yem-xashak va pichanni vayron qiladi, suv shlanglari va elektr simlarini uzadi.
Mleihatning hikoyasi Amnesty International tashkilotining bu hafta e'lon qilgan hisobotidagi xulosalar bilan deyarli mos keladi. Hisobotda Isroil ishg'ol qilingan G'arbiy Sohilning katta qismini qo'shib olishni, falastinlik badaviy va chorvachilik jamoalariga qarshi ataylab, davlat tomonidan qo'llab-quvvatlangan etnik tozalash kampaniyasi orqali amalga oshirayotgani xulosasiga kelgan.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma'lumotlariga tayanib, hisobotda 2023 yil yanvaridan 2026 yil apreligacha 117 ta jamoadan 5 910 falastinlik majburan ko'chirilgani, ulardan kamida 45 tasi butunlay bo'shatilgani qayd etilgan.
Nayef Xalayfe, yo'lning shimoliy tomonidagi so'nggi oilaning otasi, buning hech qanday ziddiyatini ko'rmaydi. “Armiya kelganda, u ko'chmanchilar bilan gaplashmaydi. U keladi, uning yonida turadi va ketadi,” deydi u. “Qonun yo'q. Ko'chmanchilar uchun qonun yo'q. Biz qonun himoyasidan tashqaridamiz.”
Ikkala oila ham o'z podalarini sotgan, chunki yaylovlar ko'chmanchilar tomonidan egallab olingan. Suv ham mulkdan mahrum qilish vositasi bo'lib qolgan. Xalayfening oilasi suvni bir kilometr uzoqlikdagi manbadan tashir edi, ammo ko'chmanchilar uni yopib qo'ygan.
Ixlos, Xalayfening qizi, bir necha yil oldin tekislikda besh oila yashaganini, ammo 2024 yilga kelib ular butunlay yo'qolganini aytadi. “Ular qoldirgan daraxt – ularning bu yerda bo'lganiga guvoh,” deydi u.
Source: www.aljazeera.com