Quddusning qadimiy devorlari ostida buzilish shovqini eshitilmoqda. Isroil ekskavatori falastinliklarning uyini vayron qilmoqda. 2023 yil oxiridan beri Silvon mahallasining al-Bustan hududida 59 ta uy buzib tashlangan. G‘azo va Livandagi urushlar dunyo e’tiborini chalg‘itgan bir paytda, Isroil rejimi Sharqiy Quddusda falastinliklarni uylaridan quvib chiqarishni kuchaytirgan.
58 yoshli Fayez Avad o‘z mulkining qolgan yagona qavatida o‘tirib: "Kelajak yo‘q. Ular kelajakni va hamma narsani vayron qilishdi. Biz butun umrimizni shu uyni qurishga sarfladik. Bu hayotda erishgan yagona narsamiz edi. Ular bizni va bolalarimni yana nolga qaytarishdi", dedi.
Isroil rejimi 1967 yilgi Urushda Sharqiy Quddusni qo‘lga kiritgan va anneksiya qilgan, bu aksariyat davlatlar tomonidan tan olinmagan. Taxminan 20 yildan beri Quddus munitsipaliteti al-Bustanni Bibliyadagi bog‘ga aylantirishni rejalashtirmoqda. So‘nggi paytlarda Isroil sudlari tomonidan buzish buyruqlari tezlashtirilgan. Xalqaro huquqqa ko‘ra, bosib olingan yerlarda aholini majburan ko‘chirish noqonuniy hisoblanadi.
Munitsipalitet BBCga "barcha shahar aholisi manfaati uchun" ishlayotganini va "ochiq jamoat joylari yetishmaydigan hududda bog‘ qurishni" maqsad qilganini aytdi. Falastinliklar esa Sharqiy Quddusda qurilish ruxsatnomasini olish deyarli imkonsizligini ta’kidlamoqda. Bimkom tashkilotiga ko‘ra, 2025 yilda Quddusda tasdiqlangan yangi uy-joylarning atigi 7 foizi falastinliklar uchun mo‘ljallangan, ular shahar aholisining 40 foizini tashkil qiladi.
Ko‘plab aholi og‘ir jarimalardan qochish uchun o‘z uylarini o‘zlari buzishga majbur. Mahalliy faol Faxri Abu Diyob: "Isroil geosiyosiy vaziyatdan foydalanib, masalani hal qilmoqda. Xalqaro hamjamiyat bizni yolg‘iz qoldirdi", dedi. Uning uyi avval buzilgan va u xotini bilan vayronalar yonidagi karvanda yashashga majbur.
Isroil rejimi G‘arbiy Sohil va Sharqiy Quddusda 700 000 yahudiy yashaydigan 160 ga yaqin turar-joy qurgan. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 200 ga yaqin falastinlik oila (900 kishi) Isroil sudlarida, asosan ko‘chmanchilar tomonidan, ko‘chirish ishlariga duch kelmoqda. Isroil qonuni 1948 yildan oldin yahudiylarga tegishli bo‘lgan mulklarni egallashga imkon beradi, ammo falastinliklarga o‘z mulklarini qaytarishga ruxsat bermaydi.
Silvonning al-Aqsa masjidi majmuasiga yaqinligi uning ahamiyatini oshiradi. "Silvon juda muhim joy - 'Dovud shahri'da joylashgan", deydi Peace Now tashkilotidan Yonatan Mizrahi. "Reja yahudiy hikoyasini ta’kidlaydigan sayyohlik zonasini yaratishdir".
Eski shaharning nasroniy va musulmon mahallalarida Isroil bayroqlari ko‘chmanchilar yashaydigan binolarni belgilaydi. 76 yoshli Mufid Basha, otasi 1929 yildagi tartibsizliklarda yeshivani saqlab qolgan, ammo endi u va uning oilasi ko‘chirilish xavfi ostida. "Bu bizning olgan sovg‘amiz!", deydi u.
Ir Amim tashkilotidan Aviv Tatarskiy: "Isroil hukumati bilan barcha cheklovlar olib tashlangan. Ular falastinliklarning huquqlariga toqat qilmaydigan yahudiy ustunligini mustahkamlashga shoshilmoqda". Yaqinda Quddus tuman rejalashtiruvchilari Shayx Jarrah mahallasida katta yeshiva qurilishini ma’qullagan.
97 yoshli Yusra Qveyder, 1948 yildan beri uch marta ko‘chirilgan, endi uning uyi ham ko‘chirish xavfi ostida. "Meni bu yerdan haydab chiqarishmoqchi. Men kasal va yura olmayman. Faqat Xudoga ishonamiz", deydi u.
Source: www.bbc.com