Avstraliyaga qarashli uzoq Antarktika orollarida qush grippi (H5N1) minglab janubiy fil tyulenlarining o‘limiga sabab bo‘ldi. Yangi tadqiqot ma’lumotlariga ko‘ra, Heard va McDonald orollarida 17 000 fil tyulen boshchasidan 13 000 dan ortig‘i nobud bo‘lgan.

Olimlar 2023-yil oktyabr va 2024-yil yanvar oylarida to‘plangan ma’lumotlarni tahlil qilib, avgust oyidan beri H5N1 shtammi tarqalganini aniqladi. Ushbu orollar Avstraliyadan 4000 km janubi-g‘arbda joylashgan bo‘lib, bir milliondan ortiq dengiz qushlari va tyulenlarga uy hisoblanadi.

Tadqiqot BioRxiv ilmiy jurnalida e’lon qilingan va hali ekspertlar tomonidan tekshirilmagan. Dron va yer tadqiqotlari orqali to‘qqiz turdan namunalar olingan, ulardan oltitasi H5N1 ga ijobiy chiqqan: janubiy fil tyuleni, qirol va gentoo pingvinlari, Antarktika mo‘ynali tyuleni va Janubiy Jorjiya sho‘ng‘uvchi petreli.

Heard orolida 17 364 fil tyulen boshchasidan 13 359 tasi nobud bo‘lgan, bu 75% dan ortiqni tashkil etadi. Ba’zi hududlarda o‘lim darajasi 97% ga yetgan. Tadqiqotchilarning fikricha, bu ko‘rsatkichlar haqiqiy vaziyatdan past bo‘lishi mumkin, chunki so‘nggi tekshiruvlar vaqtida ham o‘limlar davom etayotgan edi.

Qirol pingvinlari orasida ham bir necha yuz katta yoshli pingvin nobud bo‘lgan, bu populyatsiyaning kichik qismi bo‘lsa-da, odatdagidan yuqori. Albatros va ikkita endemik turda esa g‘ayrioddiy o‘lim kuzatilmagan.

Yetakchi muallif, yovvoyi tabiat biologi doktor Juli Makinnes: “Heard va McDonald orollarida H5 qush grippining aniqlanishi virusning sub-Antarktika bo‘ylab sharqqa qarab tarqalishini ko‘rsatadi. Natijalar Janubiy Jorjiya kabi boshqa orollardagi kabi fil tyulenlarining eng ko‘p zarar ko‘rganini tasdiqlaydi”, dedi.

Avstraliya atrof-muhit vaziri Myurrey Vatt tyulenlarning o‘limini “hushyor qiluvchi” deb atadi va Avstraliya materigiga virus kirib kelishi ehtimoliga tayyor bo‘lish kerakligini ta’kidladi. Olimlarning fikricha, virus orollarga avgust oyida fransuz Kroz orollaridan ko‘chib kelgan qushlar orqali yetib kelgan.

Avstraliya Antarktika dasturi o‘z hududlarida qush grippi belgilarini kuzatishni davom ettiradi.

Source: www.bbc.com