AQSh vitse-prezidenti JD Vancening so‘zlariga ko‘ra, Eron xalqaro yadro inspektorlarini mamlakatga qaytarishga rozi bo‘lgan. Bu xalqaro hamjamiyatning asosiy talablaridan biri edi. Muzokaralar Xalqaro Atom Energiya Agentligi (IAEA) bilan 'bugunoq' boshlanishi mumkin.
Vance Shveytsariyada so‘zlagan nutqida AQSh va Eron o‘rtasidagi birinchi raund muzokaralardan so‘ng katta yutuqlarga erishilganini aytdi. Uning ta’kidlashicha, tomonlar Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish va 'mintaqaviy sulh uchun mojarolarni bartaraf etish' masalalarini muhokama qilgan.
O‘tgan hafta imzolangan anglashuv memorandumi (MOU) bo‘g‘ozni qayta ochish va Livanni ham o‘z ichiga olgan 'barcha jabhalarda' jangovar harakatlarni to‘xtatish majburiyatini o‘z ichiga oladi.
Dushanba kuni vositachilar Qatar va Pokiston qo‘shma bayonotida AQSh va Eron 60 kun ichida yakuniy kelishuvga erishish yo‘l xaritasini kelishib olganini ma’lum qildi. Vance muzokaralarni yakuniy kelishuv uchun 'juda yaxshi poydevor' deb atadi.
Vitse-prezident yadro masalasini 'amerikaliklar sifatida bizni eng ko‘p hayajonlantiradigan masala' deb ta’rifladi. U bu Eron yadro quroli dasturini butunlay tugatish yo‘lidagi birinchi qadam ekanini aytdi. Eron esa yadro dasturi faqat tinch maqsadlarda ekanini ta’kidlab kelmoqda.
Vance IAEA inspektorlarining Eronga qaytishi 'kamida shu hafta' boshlanishini kutayotganini, ammo suhbatlar 'bugunoq' bo‘lishi mumkinligini bildirdi. 14 bandlik MOUda Eronning boyitilgan yadroviy material zaxirasiga oid IAEA bilan hamkorlik masalalari ko‘rsatilgan.
2015-yilda imzolangan JCPOA kelishuvi Eron yadro dasturini cheklagan va IAEAga barcha ob’ektlarni tekshirish huquqini bergan edi. 2018-yilda Tramp AQShni kelishuvdan chiqargan. 2025-yil iyun oyida Eron Isroil va AQSh tomonidan bombardimon qilingan ob’ektlarga IAEA kirishini to‘xtatgan edi.
Eronlik muzokarachilar Shveytsariyaning Bürgenstock kurortidagi uchrashuvni tark etgan, texnik muhokamalar davom etmoqda. Vositachilar bayonotida Hormuz bo‘g‘ozida tijorat kemalari xavfsizligi uchun aloqa liniyasi yaratilgani va Livanda harbiy amaliyotlarni to‘xtatish uchun kelishuv hujayrasi tuzilgani aytilgan.
Source: www.bbc.com