Liviya siyosiy inqirozi yangi bosqichga kirdi. AQSh prezidentining Yaqin Sharq va Afrika masalalari bo‘yicha maslahatchisi Massad Bulos boshchiligidagi yangi tashabbus mamlakatdagi institutsional bo‘linishni bartaraf etish va ijro etuvchi hokimiyatni birlashtirishga qaratilgan.
Tashabbus sharqiy Liviyada sezilarli qo‘llab-quvvatlanmoqda, ammo g‘arbiy fraksiyalar hali aniq pozitsiya bildirmagan. Bulos rejasi yagona hukumat tuzish, davlat institutlarini birlashtirish va amerika neft investitsiyalarini rag‘batlantirishni o‘z ichiga oladi.
21 iyun kuni taniqli siyosatchi va sobiq Tripoli harbiy kengashi qo‘mondoni Abdulhakim Belhaj AQSh tashabbusini rasman qo‘llab-quvvatladi. U Tripolidagi Milliy birlik hukumatini (GNU) taklif bo‘yicha aniq pozitsiya bildirishga chaqirdi.
Belhajning qo‘llab-quvvatlashi ramziy ahamiyatga ega, ammo ba'zi tahlilchilar bu kuchlar muvozanatiga jiddiy ta'sir ko‘rsatmasligini ta'kidlamoqda. Sharqiy Liviyadagi harbiy qo‘mondon Xalifa Haftar va Vakillar palatasining 100 dan ortiq a'zosi allaqachon AQSh rejasini qo‘llab-quvvatlagan.
Biroq, tashabbusning qo‘llab-quvvatlanishi haqida bahslar mavjud. Davlat kengashi a'zosi Muhammad al-Maazab ba'zi Vakillar palatasi a'zolari ularning ismlari roziligisiz qo‘llab-quvvatlovchilar ro‘yxatiga qo‘shilganini aytgan.
Siyosiy tahlilchi Abdulsalom al-Rajhi tashabbusni “bitim” deb atab, u Saddam Haftar va Ibrohim Dbeibah kabi shaxslarni yangi lavozimlarga tayinlashni maqsad qilganini ta'kidladi. Bu ikki shaxs BMT ekspertlar guruhining hisobotida neft kontrabandasi va moliyaviy suiiste'mollikda ayblangan.
Tripolilik tahlilchi Senussi Ismoil esa hozirgi siyosiy boshi berk ko‘chadan chiqish uchun hisoblangan tavakkal qilish zarurligini aytdi. U AQSh rejasi BMT yo‘l xaritasi bilan birlashtirilishi va yangi hukumat saylovlarga olib boradigan qat'iy muddatlar bilan cheklanishi kerakligini ta'kidladi.
AQShning mintaqaviy diplomatiyasi faollashdi. Misr, Saudiya Arabistoni va Turkiya tashqi ishlar vazirlari Bulos bilan Liviya masalasini muhokama qilishdi. Pokiston esa Misr, Saudiya Arabistoni va Turkiya bilan birgalikda mintaqaviy barqarorlikni qo‘llab-quvvatlash uchun yangi “R-4” mexanizmini e'lon qildi.
GNU hozircha AQSh rejasiga rasmiy munosabat bildirmagan. Tahlilchilarning fikricha, hukumatning ehtiyotkorligi siyosiy manevr maydonini saqlab qolish va Vashingtonning yakuniy pozitsiyasini kutish bilan bog‘liq.
Source: www.aljazeera.com