Chad sharqidagi Iridimi qochqinlar lagerida 45 yoshli Thuraya Mukhtar bir daraxt tagida o‘tirib, urush uni ildizidan uzib tashlagan hayotining qoldiqlarini yig‘ishga urinmoqda. Bir hafta oldin g‘arbiy Sudanning Orchi hududidagi uyini portlashlar va o‘q otishlar tufayli tark etgan.
“Men hech qachon qaytib kelmasligimni bilmay ketdim. Bolalarimni olib yugurdim, orqamizda olov, boshimiz ustida o‘qlar edi”, deydi Thuraya Al Jazeera’ga. “Ikki kundan beri ovqat yemadik, bolalarim ochlikdan yig‘layapti. Ertaga ularni nima bilan boqishni bilmayman.”
Thuraya - bu majburiy ko‘chishning og‘ir yukini ko‘targan minglab ayollardan biri. Vayronagarchilik 15 iyun kuni, tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari (RSF) Shimoliy Darfurdagi Orchi hududiga hujum qilganida boshlandi. Otlar va tuyalar minib, og‘ir qurollangan mashinalar bilan qo‘llab-quvvatlangan jangchilar o‘nta qishloqni yoqib yubordi, bozorni talon-taroj qildi.
Bir hafta o‘tgan bo‘lsa ham, minglab oilalar ochiq havoda, boshpana, oziq-ovqat va dori-darmonsiz qolmoqda. Suv eng keskin muammo: Orchi suv ombori ataylab vayron qilingan. “Biz uzoq masofalarni piyoda bosib o‘tdik. Yo‘lda daraxt barglarini yedik, ko‘lmaklardan iflos suv ichdik”, deydi 35 yoshli Hawa Adam.
40 yoshli Um Ibrahim esa oilasining ochlikdan azob chekayotganini ko‘rib, ojizlikdan azob chekmoqda. “Bolalarim ikki kundan beri ovqat yemadi. Erim dehqon edi, tirikchiligimiz uyimiz bilan birga yonib ketdi.”
Qochqinlar oqimi mahalliy gumanitar tarmoqlarni to‘ldirib yubordi. Darfur genotsid qurbonlari komissiyasi rahbari Mustafa Barahning ta’kidlashicha, Chadning sharqiy lagerlari har kuni 80 tagacha qochib kelayotgan oilani qabul qilmoqda. Tine favqulodda xona matbuot kotibi Mohammed Safi esa so‘nggi ikki kunda 7000 dan ortiq oila kelganini aytadi.
Sudan hukumati Orchi voqealarini urushning tasodifiy harakatlari emas, balki hisoblangan geosiyosiy strategiya deb baholamoqda. Sudan Suveren Kengashi a’zosi Salah Rassas Adam Tourning so‘zlariga ko‘ra, RSF tinch aholini nishonga olish va ko‘chirish orqali mintaqaning demografik tarkibini o‘zgartirishga intilmoqda. Xalqaro hamjamiyatni aralashishga chaqirdi.
BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) va Butunjahon oziq-ovqat dasturi (WFP) hisobotiga ko‘ra, Sudan dunyodagi eng og‘ir ochlik inqiroziga duch kelgan: 19,5 million kishi o‘tkir oziq-ovqat xavfsizligi ostida, 14 ta Darfur hududida ocharchilik xavfi bor. Shu bilan birga, Thuraya va Hawa kabi onalar uchun bu statistikalar kunlik azob-uqubatlarning quruq raqamlaridir.
Source: www.aljazeera.com