Xitoy hukumati o‘zining etnik birligiga putur yetkazuvchi xorijiy shaxslar va tashkilotlarga qarshi qonuniy choralar ko‘rish huquqiga ega ekanligini ma’lum qildi. Pekin o‘zining ekstraterritorial vakolatlarini kengaytirish yo‘lida harakat qilmoqda.

Mart oyida Butunxitoy Xalq Vakillari Kongressi tomonidan qabul qilingan “Etnik birlik va taraqqiyotni rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi qonun chorshanba kuni kuchga kirdi. Ushbu qonun Birlashgan Millatlar Tashkilotining ozchiliklar va madaniy huquqlar bo‘yicha maxsus ma’ruzachilari kabi huquq himoyachilari tomonidan tanqid qilindi.

Tanqidchilarning fikricha, qonun Tibet va Shinjon kabi hududlarda majburiy assimilyatsiyani oqlash uchun ishlatilmoqda. Qonunning 63-moddasi Xitoyning yuridik ta’sirini xorijga kengaytirgani uchun xalqaro e’tiborni tortdi. Unda aytilishicha, “Xitoy materigidan tashqaridagi tashkilotlar va shaxslar, agar ular etnik birlikni buzish yoki etnik bo‘linishni keltirib chiqarishga qaratilgan jinoyatlar sodir etsa, qonuniy javobgarlikka tortiladi”.

Amnesty International tashkiloti 63-modda xorijdagi fuqarolar va faollarga nisbatan transmilliy repressiyalarni oqlash uchun ishlatilishi mumkinligini ta’kidladi. Tashkilotning mintaqaviy direktori o‘rinbosari Sara Bruksning so‘zlariga ko‘ra, “Xitoydagi ozchiliklar huquqlarini tinch yo‘l bilan himoya qilish ‘etnik birlikni buzish’ sifatida talqin qilinishi mumkin”.

Tayvan prezidenti Uilyam Lay Ching-te fuqarolarni Xitoyda sayohat qilish yoki yashashda ehtiyot bo‘lishga chaqirdi. Tayvan hukumati vaziyatni kuzatishda davom etishini va xorijdagi xodimlariga ko‘rsatmalar berishini ma’lum qildi. Pekin Tayvan hukumatini “separatchilar” deb hisoblaydi va 2016-yildan beri rasmiy aloqalarni to‘xtatgan.

Source: www.aljazeera.com