Amerika Qo'shma Shtatlari prezidenti Donald Tramp Turkiyada bo'lib o'tayotgan NATO sammitining birinchi kunida ittifoqdan "juda hafsalasi pir bo'lganini" bildirdi. Sammit Yevropa mudofaa xarajatlari, Rossiya-Ukraina urushi va Grenlandiyaning kelajagi kabi masalalardagi keskinliklarni ochib berdi.
Tramp Anqaraga seshanba kuni boshqa NATO yetakchilari bilan birga yetib keldi. Asosiy sessiya chorshanba kuni bo'lib o'tadi. Sammit 77 yoshli ittifoq uchun nozik bir davrga to'g'ri keldi, chunki Tramp Eron, Grenlandiya va Vashingtonning a'zolarni himoya qilish majburiyati bo'yicha nizolarni keltirib chiqardi.
Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo'g'an bilan matbuot anjumanida NATO ittifoqchilarini tanqid qilgan Tramp, agar sammit "Turkiyada bo'lmaganida, do'stim kuchli lider bo'lgani uchun, ehtimol qatnashmagan bo'lardim", dedi. U, shuningdek, Eron bilan urushda qo'llab-quvvatlamagan Yevropa ittifoqchilarini nomladi: "Italiya bizni rad etdi, Germaniya rad etdi, Frantsiya rad etdi".
Tramp Yevropa a'zolariga mudofaa byudjetlarini oshirish bosimini kuchaytirdi. NATO ma'lumotlariga ko'ra, 2026 yilda faqat besh a'zo yalpi ichki mahsulotning 3,5 foizini mudofaaga sarflash maqsadiga erishishi kutilmoqda. Ba'zi a'zolar hali ham taxminan 2 foiz sarflashlari kutilmoqda.
AQSh prezidenti Grenlandiya masalasida yana keskinlikni kuchaytirib, hudud "AQSh tomonidan nazorat qilinishi kerak, Daniya tomonidan emas", dedi. Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen sammitda ittifoqchilardan Daniya suverenitetini hurmat qilishni va Grenlandiya sotilmasligini kutishini aytdi.
Sammit kun tartibida NATOning Ukrainaga harbiy yordami ham bor. Prezident Volodimir Zelenskiy ittifoqni havo hujumidan mudofaa yordamini kuchaytirishga chaqirmoqda. Tramp NATO yig'ilishi oldidan Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan gaplashgan va chorshanba kuni Zelenskiy bilan uchrashishi kutilmoqda. Ukraina urushi haqida so'ralganda, Tramp tez orada hal bo'lishiga umid qilishini aytdi.
Norvegiya Ukraina havo mudofaasi uchun 3 milliard Norvegiya kronasi (306,2 million dollar) ajratishini e'lon qildi. Yevropa va Kanada 2026-2027 yillarda Ukrainaga harbiy yordamni davom ettirishga va'da berishi kutilmoqda. Zelenskiy Ukrainaning NATOga a'zo bo'lishiga ruxsat berilishi kerakligini yana bir bor ta'kidladi.
Source: www.aljazeera.com