Yevropa Ittifoqining Copernicus iqlim o‘zgarishi xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan oy G‘arbiy Yevropada iyun oylari ichida eng issiq bo‘lib, harorat 1991-2020 yillardagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan 3 darajadan ko‘proq (5.4 daraja Farengeyt) yuqori bo‘lgan.
Kuzatuv xizmati payshanba kuni ma’lum qilishicha, G‘arbiy Yevropada o‘rtacha harorat 20.74 daraja Selsiyga (69.33 daraja Farengeyt) yetgan, bunga oyning ikkinchi yarmida bir qancha mamlakatlarda rekordlarni yangilagan jazirama sabab bo‘lgan.
Global miqyosda o‘rtacha harorat 16.54 daraja Selsiy (61.77 daraja Farengeyt) yoki 1991-2020 yillardagi iyun o‘rtacha ko‘rsatkichidan 0.56 daraja (1 daraja Farengeyt) yuqori bo‘lgan.
Copernicus ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan oy sanoatdan oldingi davr (1850-1900) iyun o‘rtacha haroratidan 1.39 daraja (2.5 daraja Farengeyt) issiqroq bo‘lgan.
Iyun oyidagi jazirama, bir qator ekstremal ob-havo hodisalaridan so‘ng, kelajakda kutilayotgan qiyinchiliklarni ko‘rsatgan, shuningdek, janubi-g‘arbiy Yevropadagi quruq sharoit o‘rmon yong‘inlariga sabab bo‘lgan.
Qutb mintaqalaridan tashqari okeanlardagi o‘rtacha dengiz yuzasi harorati iyun oyida 20.86 daraja Selsiyga (69.55 daraja Farengeyt) yetib, bu oy uchun eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lgan.
Yevropa dunyodagi eng tez isiydigan qit’a bo‘lib, atmosfera sirkulyatsiyasidagi o‘zgarishlar tez-tez va kuchli jaziramalarga sabab bo‘lmoqda.
Iyun oyidagi jazirama “issiqlik gumbazi” effektini yaratgan – bu yuqori bosimli tizim qaynab turgan qozonga qopqoq vazifasini o‘tagan.
Jazirama bilan bog‘liq minglab o‘lim holatlari qayd etilgan, asosan Fransiya, Ispaniya va Belgiyada.
AFP axborot agentligi tahliliga ko‘ra, Yevropaliklarning uchdan ikki qismidan ko‘prog‘i – 410 million kishi – iyun oyidagi jazirama paytida 35 daraja Selsiy (95 daraja Farengeyt) dan yuqori haroratga chidagan.
Yevropa O‘rta Muddatli Ob-havo Bashoratlari Markazi (ECMWF) strategik iqlim rahbari Samanta Berjessning aytishicha, yuqori namlik darajasi iyun jaziramasining shunchalik kuchli bo‘lishining sabablaridan biri bo‘lgan.
“Bu juda nam edi, bu esa odamlar tunda yengillik olmaganini anglatadi. Shuning uchun ketma-ket bir necha tropik tunlar bo‘ldi”, dedi u.
O‘rta dengiz o‘zining rekord darajadagi dengiz jaziramasini boshdan kechirgan, qit’aning Atlantika sohillari ham issiq to‘lqinlariga duch kelgan, bu ekotizimlarni xavf ostiga qo‘ygan.
“Dengiz iliq bo‘lsa, tunda kamroq yengillik bo‘ladi, chunki okeandan salqinlik kelmaydi. Dengiz shabadasi bo‘lmaydi”, dedi Berjess.
Copernicus ma’lumotlariga ko‘ra, quruq sharoit Sharqiy Yevropada qurg‘oqchilik xavfini oshirgan va Pireney yarim oroli hamda janubiy Fransiyada o‘rmon yong‘inlariga hissa qo‘shgan.
Copernicus sun’iy yo‘ldoshlar, kemalar, samolyotlar va butun dunyo bo‘ylab ob-havo stansiyalaridan olingan milliardlab kuzatuvlarni birlashtirgan kompyuter tahlillari asosida global sirt harorati, dengiz muzlari va yog‘ingarchilik haqida muntazam ma’lumot e’lon qiladi.
Source: www.aljazeera.com