Janubiy Afrikada 2026-yilda kuchaygan immigrantlarga qarshi kayfiyat yuzlab afrikalik muhojirlarni mamlakatni tark etishga majbur qildi. Ular orasida 20 yil davomida Janubiy Afrikada yashagan ugandalik tadbirkor Vinnifred Kabiri ham bor.
Kabiri Yoxannesburgdan Kampalaga uchib ketayotganda nafaqat mamlakatni, balki o‘z hayotini ham ortda qoldirdi. U Janubiy Afrikada ikki universitet diplomini olgan, bolalarini tarbiyalagan va bir nechta bizneslarni yo‘lga qo‘ygan edi. «Avvaliga hammasi juda muvaffaqiyatli edi. Men o‘zimga hayot yaratdim va bolalarimni o‘qitdim», dedi u DW’ga.
Biroq bu yil ksenofobik kampaniyalar kuchaygani sababli u o‘zini xavfsiz his qilmadi. «Har doim tahdid bor edi, ammo bu yil ular ultimatum qo‘yishdi», dedi Kabiri.
Kabiri Ugandaning Janubiy Afrikadan evakuatsiya qilgan 1100 dan ortiq fuqarolaridan biri. Iyul oyida Uganda hukumati Yoxannesburgdan oltita evakuatsiya reysi bilan 1102 nafar fuqaroni vatanga qaytardi.
Janubiy Afrikada 1990-yillarning oxiridan beri ksenofobik zo‘ravonliklar takrorlanmoqda. Muhojirlar ko‘pincha ishsizlik, jinoyatchilik va yomon davlat xizmatlari uchun ayblanadi. Tahlilchilar doimiy tengsizlik va iqtisodiy umidsizlik immigrantlarga qarshi kayfiyatni oziqlantirishini ta’kidlaydi.
Qaytganlar uchun eng katta muammo – qayta qurish. Kabiri o‘zining tovar savdosi, konchilik, ko‘chmas mulk va parfyumeriya ishlab chiqarish bizneslarini tashlab ketdi. «Albatta, sizga ketishni buyurishsa va tayyor bo‘lmasangiz, hamma narsani ortda qoldirasiz», dedi u.
Yana bir ugandalik Mathias Baguma Yoxannesburgdagi mehmonxona, restoran va chakana savdo biznesini yo‘qotdi. «Mening biznesim vayron qilindi. Do‘kon talon-taroj qilindi, restoran buzib kirdi. Men jonimni saqlab qolish uchun qochishga majbur bo‘ldim», dedi u.
Ugandada qaytgan muhojirlar Entebbe aeroportida qabul qilinib, reintegratsiya dasturlariga jalb qilindi. Hukumat ularga qishloq xo‘jaligi, turizm, texnologiya va kichik biznes sohalarida yordam taklif qildi.
Kabiri hukumatning dastlabki choralarini maqtadi, ammo 20 yildan keyin qayta qurish qiyin bo‘lishini tan oldi: «Men o‘zimni qayta tiklashim kerak. Yangi uy va biznes qurishim kerak». U «Sharqmi, G‘arbmi – uy eng yaxshi» degan xulosaga keldi.
Source: www.dw.com