Anqara va Bag‘dod Iroqdan Turkiyagacha cho‘zilgan Kirkuk-Jayhon neft quvuri orqali xom neft yetkazib berishni davom ettirish uchun bir yillik shartnoma imzoladi. Bu kelishuv Iroq bosh vazirining Anqaraga yuqori darajadagi tashrifidan bir necha kun o‘tib amalga oshirildi.
Shartnoma shanba kuni Turkiyaning davlat kompaniyasi BOTAS va Iroqning davlat neft kompaniyalari SOMO hamda NOC o‘rtasida imzolandi. Bu, o‘n yillik ikki tomonlama kelishuv o‘tgan hafta dushanba kuni muddati tugaganidan bir necha kun o‘tib ro‘y berdi.
Turkiya energetika vaziri Alparslan Bayraktar X’dagi postida kelishuv Iroq neft vaziri Bassem Mohammed Xudayr bilan Anqarada bo‘lib o‘tgan “samarali uchrashuv”dan so‘ng imzolanganini aytdi. “Ushbu quvur uchun yangi uzoq muddatli kelishuv bo‘yicha sa’y-harakatlarimiz davom etar ekan, biz kunlik 750 ming barrel sig‘imni qamrab oluvchi tranzit kelishuvini amalga oshirdik”, deb yozdi u.
Iroq-Turkiya quvurining maksimal sig‘imi kuniga taxminan 1,5 million barrelni tashkil etadi, ammo so‘nggi yillarda haqiqiy oqimlar bundan ancha past bo‘lgan. Iroq bosh vaziri Ali al-Zaidi kelishuvni X’dagi postida “muhim strategik bosqich” deb ta’rifladi.
Iroq va Turk kompaniyalari o‘z vazifalarini boshlaganlarida, ikki hukumat “neft, elektr, suv resurslari va o‘zaro manfaatlarni mustahkamlovchi boshqa sohalarni o‘z ichiga olgan ramka kelishuvini yakunlash ustida ishlaydi”, dedi al-Zaidi. Shartnoma Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdog‘an va al-Zaidi Anqarada uchrashganidan to‘rt kun o‘tib imzolandi.
Bayraktar kelishuv global neft bozorlaridagi o‘zgarishlar tufayli “yanada strategik mavqega ega” ekanini ta’kidladi. Eronning Hormuz bo‘g‘ozini samarali yopishi Iroqni muqobil eksport yo‘llarini izlashga majbur qildi. Ikki davlat o‘rtasidagi neft oqimi Bag‘dodning O‘rta yer dengiziga olib boruvchi yagona ishlaydigan neft eksport yo‘nalishini kengaytirishi kutilmoqda.
AQSh va Isroil fevral oyi oxirida Eronga zarba berganidan keyin Iroq neft eksporti 80 foizdan ko‘proq qulab, oylik neft daromadlari 6 milliard dollardan 2 milliard dollarga tushdi. Kirkuk-Jayhon quvuri hozirda o‘zining 1,5 million barrel sig‘imidan atigi 170 ming barrelni tashimoqda, asosan Iroqning Kurdiston mintaqasidagi konlardan, ular ham Eron mojarosi boshlanganidan beri takroriy hujumlarga uchragan.
Anqara kelajakda quvurni Iroqning janubiy konlaridan ham xom neft tashish uchun kengaytirishni maqsad qilgan, ikkala tomon uzoq muddatli kelishuv bo‘yicha muzokaralar davom etayotganini ta’kidlamoqda.
Source: www.aljazeera.com