Xitoylik tadqiqotchilar birinchi marta Charlz Dарvinning 150 yildan ko‘proq vaqt oldin ilgari surgan farazini tasdiqladilar: baland tog‘larda o‘sadigan ba’zi toshqirg‘ovul turlari yirtqich bo‘lishi mumkin. Olimlar Saxifraga candelabrum o‘simligi hasharotlarni tutib, ulardan zarur oziq moddalarini olishini isbotladilar.
Dарvin bu g‘oyani 1875-yilda yopishqoq bezli tukli o‘simliklarni o‘rganayotganda ilgari surgan edi. Biroq uning tajribalari aniq javob bermagan, shuning uchun bir yarim asr davomida toshqirg‘ovullar haqiqiy yirtqich o‘simliklar qatoriga kiritilmagan. Zamonaviy usullar olimlarga bu farazni qayta tekshirish va tasdiqlash imkonini berdi.
Tadqiqot davomida mutaxassislar o‘simlik mayda hasharotlarni yopishqoq tuklar yordamida faol jalb qilishi va ushlab turishini aniqladilar. So‘ngra u ovqat hazm qilish fermentlarini ajratadi, o‘ljani parchalaydi va tarkibidagi azotni — o‘sish uchun eng muhim elementlardan birini o‘zlashtiradi. Bu o‘simlikni yirtqich deb tan olish uchun barcha mezonlarga javob beradi.
Olimlar o‘simliklar bunday oziqlanish usuliga tuproq kambag‘alligi sababli o‘tishini tushuntiradilar. Saxifraga candelabrum tog‘ yoriqlarida o‘sadi, u yerda ozuqa moddalari, ayniqsa azot yetishmaydi. Shuning uchun hasharotlar uning uchun qo‘shimcha oziq manbai bo‘ladi.
Genetik tahlil shuni ko‘rsatdiki, yangi yirtqich o‘simlikda boshqa yirtqich turlar bilan o‘xshash, o‘ljani hazm qilish va ozuqa moddalarini o‘zlashtirish uchun mas’ul bo‘lgan genlar paydo bo‘lgan. Tadqiqot mualliflarining fikricha, bu yirtqichlik gulli o‘simliklarning turli guruhlarida mustaqil ravishda bir necha bor paydo bo‘lganini ko‘rsatadi. Bundan tashqari, kashfiyot tabiatda bunday turlar ilgari o‘ylangandan ko‘ra ko‘proq bo‘lishi mumkinligini taxmin qilishga imkon beradi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq olimlar noyob arktik mollyuska Rossia moelleri ning tabiiy muhitda ko‘payishini birinchi marta ixcham suv osti droni yordamida suratga olishgan edi. Tadqiqotchilarning fikricha, bunday qurilmalar qimmat ekspeditsiyalarni almashtirib, Arktika tadqiqotlarini yanada qulayroq qilishi mumkin.
Source: podrobno.uz