Chorshanba kuni millionlab yevropaliklar 27 yil ichida birinchi marta to'liq quyosh tutilishini kuzatish imkoniyatiga ega bo'lishadi. GMT bilan 15:34 da boshlanadigan ushbu hodisa davomida oy quyoshni asta-sekin to'sib boradi va to'liq tutilish chizig'ida kun bir necha daqiqaga tunga aylanadi.
To'liq tutilish yo'li Arktikadan Rossiya shimoli, Grenlandiya va Islandiya orqali Ispaniya hamda Portugaliyaning kichik bir qismiga o'tadi. Bu hududlarda taxminan 15 million kishi to'liq qorong'ulikni boshdan kechiradi. Qisman tutilish G'arbiy Yevropa, Shimoliy-G'arbiy Afrika, Kanada va AQShning shimoliy qismlarida kuzatiladi.
Umuman olganda, dunyo bo'ylab 980 millionga yaqin odam, ya'ni har sakkiz kishidan biri, ob-havo sharoitiga qarab, quyoshning kamida bir qismini to'silgan holda ko'rishi mumkin. Parijda quyoshning 92 foizi, Londonda 91 foizi, Berlinda esa 85 foizi yopiladi. Sharqiy Yevropa shaharlarida quyosh botishi tutilishning eng yuqori nuqtasidan oldin sodir bo'ladi.
To'liq tutilishning davomiyligi joylashuvga qarab o'zgaradi. Ispaniyaning shimoliy va sharqiy qismidagi Leon, Valyadolid, Saragosa, Teruel va Valensiya shaharlari to'liq tutilish chizig'ida joylashgan. U yerda to'liq tutilish GMT bilan taxminan 18:27 da boshlanadi va 110 soniyagacha davom etadi. Madrid va Barselona bu chiziqdan tashqarida, ammo u yerda quyoshning 99 foizdan ortig'i yopiladi.
Quyosh tutilishi oy Yer va Quyosh o'rtasidan o'tganda sodir bo'ladi. To'liq tutilish paytida oy quyoshni butunlay qoplaydi, osmon qorong'ilashadi va quyoshning tashqi atmosferasi (korona) ko'rinadi. Ammo mutaxassislar quyoshga to'g'ridan-to'g'ri qarash ko'zga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligini eslatadi.
Quyoshni kuzatishda maxsus himoya ko'zoynaklaridan foydalanish kerak. Oddiy quyoshdan saqlaydigan ko'zoynaklar, x-ray plyonkalari, shisha yoki durbin/telekskopdan foydalanish xavfli. To'liq tutilishning qisqa daqiqalarida quyosh butunlay yopilganda, himoyasiz qarash xavfsiz, ammo boshqa paytlarda himoya majburiy.
Kamera bilan suratga olishda ham ehtiyot bo'lish kerak: quyoshga to'g'ridan-to'g'ri qaratilgan kamera sensoriga zarar yetishi mumkin. Maxsus quyosh filtri talab qilinadi. NASA tutilishni GMT bilan 17:15 da jonli efirda ko'rsatadi. Keyingi to'liq quyosh tutilishi kelasi yilning 2 avgustida bo'lib, u Ispaniya janubi, Shimoliy Afrika, Saudiya Arabistoni va Yamanni qamrab oladi.
Source: www.aljazeera.com