2026 yil kuchli zilzilalar yili sifatida tarixda qolmoqda. Yil boshidan beri dunyoda magnitudasi 7 dan yuqori bo‘lgan 10 ta zilzila qayd etildi. Bu o‘rtacha yillik ko‘rsatkichdan (15 ta) kam bo‘lsa-da, ularning keltirgan vayronagarchiliklari hayratlanarli darajada katta.
24-iyun kuni Venesuelada sodir bo‘lgan zilzila yilning eng halokatli tabiiy ofatiga aylandi. Avval magnitudasi 7,2 bo‘lgan silkinish, so‘ngra 39 soniya o‘tib 7,5 magnitudali yana bir zilzila ro‘y berdi. Mamlakat shimoli va poytaxt Karakas eng ko‘p zarar ko‘rgan hududlar bo‘ldi.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, qo‘shaloq zilzila qurbonlari soni 6300 dan oshdi. Oregon shtat universiteti tadqiqotchilarining sun’iy yo‘ldosh orqali o‘tkazgan dastlabki baholashiga ko‘ra, 58 mingdan ortiq bino vayron bo‘lgan yoki jiddiy shikastlangan. Bu qashshoq mamlakat infratuzilmasiga og‘ir zarba bo‘ldi.
8-iyun kuni Filippinning Mindanao oroli janubiy qirg‘og‘ida magnitudasi 7,8 bo‘lgan zilzila yilning eng kuchli silkinishi sifatida qayd etildi. U taxminan 57 kilometr chuqurlikda sodir bo‘lib, orolning katta qismida sezildi. Kamida 107 kishi halok bo‘ldi. Ammo magnitudasi yuqori bo‘lishiga qaramay, qurbonlar sonining Venesueladagidan ancha kamligi falokat ko‘lami faqat zilzila kuchiga bog‘liq emasligini ko‘rsatadi.
10-avgust kuni G‘arbiy Kolumbiyada magnitudasi 7,4 bo‘lgan zilzila yuz berdi. Epitsentr Choko mintaqasida, San-Xose-del-Palmar yaqinida joylashgan. Zilzila 100 kilometr chuqurlikda sodir bo‘lganiga qaramay, vayronagarchiliklar juda katta bo‘ldi. Hozirgi hisob-kitoblarga ko‘ra, 250 dan ortiq kishi halok bo‘lgan. Ko‘chkilar va vayron bo‘lgan yo‘llar qutqaruv ishlarini qiyinlashtirmoqda.
24-mart kuni Tinch okeanidagi Tonga qirolligidagi Vava‘u orollari yaqinida magnitudasi 7,5 bo‘lgan zilzila ro‘y berdi. Bu yilgi eng kuchli silkinishlardan biri bo‘lishiga qaramay, u deyarli e’tibordan chetda qoldi. Sababi — zilzila yer qobig‘idan 230 kilometr chuqurlikda sodir bo‘lib, yer yuzasiga yetib borganda kuchi sezilarli darajada zaiflashgan. Halok bo‘lganlar va infratuzilma zarari haqida xabar yo‘q.
20-aprel kuni Yaponiyaning shimoli-sharqiy qirg‘oqlari yaqinida dengiz osti zilzilasi qayd etildi. AQSh geologik xizmati uning magnitudasini 7,4 deb baholadi. Bu hudud — Ivate prefekturasidagi Sanriku qirg‘og‘i — 2011 yildagi halokatli zilzila va tsunami, shuningdek, Fukusima AES avariyasi bilan mashhur. Bu yil ham tsunami ogohlantirishi e’lon qilindi, ammo mintaqa 15 yil avvalgi kabi katta falokatdan qutuldi.
3-aprel kuni Afg‘onistonning shimoli-sharqidagi Badaxshon viloyatida magnitudasi atigi 5,8 bo‘lgan zilzila ro‘y berdi. Bu yilgi eng kuchli zilzilalar ro‘yxatida eng oxirgi o‘rinda turadi. Shunga qaramay, kamida 12 kishi halok bo‘ldi. Bu yana bir bor isbotlaydiki, kambag‘al mamlakatlarda hatto kuchsiz silkinishlar ham halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bunga noto‘g‘ri qurilish, chekka hududlarga yetib borish qiyinligi va rivojlanmagan favqulodda vaziyatlarga javob choralari sabab bo‘lmoqda.
Source: www.dw.com