Pokiston, Saudiya Arabistoni va Turkiya o'rtasida imzolangan Makka mudofaa shartnomasi geosiyosiy tahlilchilarning e'tiborini tortmoqda. Ushbu kelishuv AQShning yaqin ittifoqchilari bo'lgan uch davlatning Vashingtonning xavfsizlik soyaboniga bo'lgan ishonchi susayganidan dalolat beradi.

AQSh prezidenti Donald Tramp o'zining Truth Social tarmog'idagi sahifasida Makka kelishuvini olqishlab, Yaqin Sharq davlatlari o'zini himoya qilish yo'lida birlashayotganini ta'kidladi. Uning so'zlariga ko'ra, bu mintaqada mustaqil mudofaa tizimining shakllanishiga xizmat qiladi.

Pokiston Bosh vaziri Shahboz Sharif Trampning bayonotiga javoban, uning "jasur va qat'iy rahbarligi" Janubiy Osiyoda yadroviy falokatning oldini olishga yordam berganini aytdi. Sharifning minnatdorchiligi AQShning mintaqadagi roli hali ham muhimligini ko'rsatadi.

Tahlilchilarning fikricha, Makka kelishuvi AQShning ittifoqchilarga bo'lgan ishonchini to'liq almashtira olmaydi. Anqara universiteti professori Betul Dogan-Akkasning ta'kidlashicha, kelishuv AQShning harbiy kafolatlariga bo'lgan ishonchning pasayishi fonida yuzaga kelgan.

Kelishuv NATOning 5-moddasiga o'xshash qoidani o'z ichiga oladi: bir a'zoga qilingan hujum barchaga qilingan deb hisoblanadi. Biroq, Turkiya tashqi ishlar vaziri Hokan Fidanning so'zlariga ko'ra, yordam so'rovi va uning turi (razvedka, logistika yoki qo'shin) har bir holatda alohida belgilanadi.

Ekspertlar kelishuvning amaliy ahamiyati cheklanganligini tan olishadi. Umar Karimning fikricha, bu "ishlaydigan muqobil" yaratadi, lekin AQShning mintaqadagi harbiy bazalarini to'liq almashtirmaydi. Kelishuv qo'shimcha mudofaa qatlami sifatida qaralishi kerak.

Source: www.aljazeera.com