Liberiyaning Monroviya shahridagi Roberts xalqaro aeroportiga AQShdan deportatsiya qilinganlarning birinchi guruhi yetib keldi. Ushbu reys, kutilayotgan 1200 nafar deportantning bir qismi bo‘lib, AQSh prezidenti Donald Trump ma'muriyatining uchinchi davlatlarga deportatsiya qilish siyosatining kengayishini ko‘rsatmoqda.
Dastlabki reysda asosan Venesuela va Kuba kabi Lotin Amerikasi davlatlaridan kelgan 20 kishi bo‘ldi. Ular aeroportda jurnalistlarga so‘z berishdan bosh tortgan Liberiya rasmiylari tomonidan avtobusga o‘tkazilib, olib ketildi.
Ushbu reys, seshanba kuni AQSh va Liberiya o‘rtasida imzolangan kelishuvdan so‘ng amalga oshirildi. Kelishuvga ko‘ra, kelgusi yil davomida 1200 nafargacha deportant Afrikadagi ushbu davlatga yuboriladi. Liberiya Trump ma'muriyati bilan shartnoma imzolagan davlatlar ro‘yxatida o‘sib borayotgan qatorga qo‘shildi.
2025-yilda ikkinchi muddatga prezidentlikka kirishganidan beri Trump kamida 35 davlat bilan uchinchi davlat deportantlarini qabul qilish bo‘yicha kelishuv imzoladi, deb xabar beradi Human Rights First nodavlat tashkiloti. Buning evaziga ba'zi davlatlar moliyaviy yordam va savdo imtiyozlari oldi. Senatdagi demokratlar fevral oyida Trumpning ikkinchi muddatining birinchi yilida bunday kelishuvlarga kamida 40 million dollar sarflanganini taxmin qilishdi.
Masalan, AQSh Liberiyaga bu yil “migratsiya boshqaruvi faoliyati” uchun 5 million dollar ajratdi. Biroq, Liberiya Axborot vazirligi hafta boshida deportatsiya kelishuvini e'lon qilar ekan, moliyaviy sabablarga ko‘ra kelishuvga rozi bo‘lgani haqidagi har qanday xabarlarni rad etdi.
“Liberiyaga odamlarni o‘tkazish kvid pro kvo bilan bog‘liq bitim emas”, dedi vazirlik bayonotida. “Liberiya dasturda ishtirok etishga roziligi evaziga hech qanday tovon yoki mukofot talab qilmagan va olmagan.”
Liberiya Axborot vaziri Jerolinmek Piah Reuters agentligiga Xalqaro Migratsiya Tashkiloti va BMTning qochoqlar bo‘yicha agentligi deportantlarga xizmat ko‘rsatishda yordam berishini aytdi. Liberiyaga olib kelinganlar boshpana so‘rash huquqiga ega va “xohlagan paytda mamlakatni tark etishlari mumkin”, deyiladi seshanba kungi bayonotda.
Liberiya deportantlar “jinoyatchi emas va hech qanday tarzda jinoiy javobgarlikka tortilmayapti”, deb ta'kidladi. Vazirlik bayonotida “Liberiya, Afrika qit'asidagi birinchi mustaqil qora tanlilar davlati, siyosiy va boshqa inqirozlardan boshpana izlayotgan odamlarni qabul qilishning uzoq tarixiga ega”, deb eslatdi.
Biroq, tanqidchilar Afrika va boshqa joylardagi kichikroq davlatlar AQSh deportantlari uchun “axlatxona” sifatida foydalanilayotganini va majburan yuborilgan muhojirlar kerakli resurslarga ega bo‘ladimi, degan savolni ko‘tarmoqda. Ba'zilar uchinchi davlatlarga deportatsiyani haddan tashqari jazo chorasi deb baholamoqda, chunki muhojirlar va boshpana izlovchilar ba'zan tilni ham bilmaydigan joylarga tashlab ketilmoqda.
Trump ma'muriyati esa uchinchi davlatlarga deportatsiyani vatani ularni qabul qilmaydigan muhojirlar uchun zarur chorasi deb hisoblamoqda va ularni oldini olish vositasi sifatida ko‘rsatmoqda. Gvatemala prezidenti Bernardo Arevalo payshanba kuni bu yilning o‘zida taxminan 2300 nafar Meksika fuqarosi AQShdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri Meksikaga emas, balki uning mamlakatiga deportatsiya qilinganini taxmin qildi.
CBS News kabi ommaviy axborot vositalari bu harakat meksikaliklarni qonuniy immigratsiya holatisiz AQShga qaytishdan qaytarishga qaratilgani haqida xabar berdi. Arevalo esa bunday deportantlar tezda Meksikaga qaytarilishini tushuntirdi: “Ular gvatemalalik qaytuvchilar samolyotlarida kelishmoqda va biz ularni Meksika immigratsiya organlari bilan hamkorlikda tranzit sifatida rasmiylashtirmoqdamiz.”
Source: www.aljazeera.com