Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastindagi maxsus koordinatori Nikolay Mladenov Al Jazira telekanaliga bergan intervyusida G‘azo sektoridagi sulh bitimining ikkala tomon tomonidan ham buzilishi “sulhning qulashiga olib kelishi mumkinligi” haqida ogohlantirdi.
Mladenovning so‘zlariga ko‘ra, hozirgi rejaga “muqobil yo‘l yo‘q” va “urushga qaytish halokatli bo‘ladi”. Uning ogohlantirishi ham Falastin, ham Isroil tomoniga qaratilgan bo‘lib, ayni paytda blokadadagi sektorda Isroil hujumlari davom etmoqda.
U, shuningdek, yo‘l xaritasidagi majburiyatlardan har qanday chekinish Falastindagi umumiy xavfsizlik va gumanitar vaziyatga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, mintaqani yana zo‘ravonlik girdobiga olib kirishi mumkinligini ta’kidladi.
Tinchlik kengashi G‘azo sektoriga Xalqaro barqarorlik kuchlarini (ISF) joylashtirish mexanizmini va ularning joylashuv nuqtalarini belgilagan. Marokash ishtirok etishga rozi bo‘lgan, biroq Isroil Anqara ishtirokiga veto qo‘ygani sababli Turkiya bu kuchlarga qo‘shilmaydi.
Mladenovning qo‘shimcha qilishicha, kuchlarning “ilg‘or qismi yaqin orada G‘azo sektoriga yetib kelishi kerak”. Qayta qurish masalasida u kengash 7 milliard dollar miqdoridagi va’dalarni olganini, Qatar, Misr va Turkiya esa Hamas bilan kelishuvni ilgari surishda “muhim rol” o‘ynaganini aytdi.
U Isroil bilan gumanitar yordamni oshirish bo‘yicha muzokaralar “yaxshi” ketayotganini, Falastin milliy qo‘mitasi esa “yaqin orada G‘azo sektorida o‘z vazifalarini bajarishga kirishishiga” umid bildirdi.
G‘azo boshqaruvi milliy qo‘mitasi — bu Hamas va boshqa siyosiy guruhlardan mustaqil ravishda kundalik fuqarolik ishlarini boshqarish, davlat xizmatlarini yo‘lga qo‘yish va mahalliy qayta qurishni muvofiqlashtirish uchun tuzilgan texnokratik organ.
Mladenov 21-may kuni 15 banddan iborat yo‘l xaritasini taklif qilgan bo‘lib, unda qayta qurish, Falastin qurolli guruhlarini qurolsizlantirish, Isroilning bosqichma-bosqich chiqib ketishi va ISF vakolati hamda G‘azo politsiyasini qayta tashkil etish ko‘zda tutilgan.
Tinchlik kengashi 31-iyulda sulhning keyingi bosqichi bo‘yicha kelishuvga erishilganini e’lon qilgan edi. Hamas rejani ma’qullab, Isroilni uni amalga oshirishga chaqirgan, biroq Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyahuning keyingi raddiyasi reja maqomini ochiq qoldirmoqda.
Sektorda sulh amalda bo‘lgan davrda, G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil o‘qlaridan 1303 falastinlik halok bo‘lgan, 4336 kishi yaralangan. 2023-yil oktabridan beri jami qurbonlar soni 73 438 kishini tashkil etadi.
Mladenovning ogohlantirishi diplomatik faollik kuchaygan bir paytda kelmoqda. Hamas siyosiy byurosi rahbari Xalil al-Hayya Misr razvedkasi rahbari bilan uchrashgan, AQSh maxsus elchisi Jared Kushner esa Isroil va Tinchlik kengashi rejasi o‘rtasidagi tafovutni yopishga urinmoqda. Tahlilchilar rejaning siyosiy hayotiyligi hali ham Isroilning haqiqiy roziligiga bog‘liqligini ta’kidlamoqda.
Source: www.aljazeera.com