Suriya hukumati va Birlashgan Millatlar Tashkiloti rasmiylarining ma’lum qilishicha, mamlakat sobiq prezidenti Bashar al-Assad davrida yashirincha yaratilgan kimyoviy qurol dasturining qoldiqlarini yo‘q qilishni boshlagan.
Bu jarayon, diplomatlarning BMT Xavfsizlik Kengashidagi bayonotiga ko‘ra, fuqarolar urushi davrida halokatli gaz hujumlarida qo‘llanilgan xomashyo va o‘q-dorilarni ham o‘z ichiga oladi.
BMTning Qurolsizlanish bo‘yicha yuqori vakili Izumi Nakamitsu Xavfsizlik Kengashiga ma’lum qilishicha, 2014 yildan beri birinchi marta Kimyoviy Qurolni Taqiqlash Tashkiloti (OPCW) Suriyada kimyoviy o‘q-dorilarni yo‘q qilishni tasdiqlagan.
Suriyaning yangi rahbariyati may oyida al-Assadning kimyoviy qurol dasturi qoldiqlarini aniqlagan. Nakamitsuning so‘zlariga ko‘ra, topilmalardan so‘ng Suriya “yana bitta kimyoviy qurol ishlab chiqarish zavodi, asab agentlarini ishlab chiqarishda ishlatiladigan yangi kimyoviy modda va bo‘sh kimyoviy o‘q-dorilarni” topgan.
“Shuningdek, u yangi topilgan obyektlar saqlanayotgan ikkita kimyoviy qurol omborini ham e’lon qildi”, - deya qo‘shimcha qilgan u.
O‘tgan oy OPCW jamoasi Suriyaga “uchinchi toifa” kimyoviy qurollarni, ya’ni to‘ldirilmagan o‘q-dorilar va kimyoviy qurolni qo‘llash uchun ishlatiladigan boshqa jihozlarni yo‘q qilishni tekshirish uchun yuborilgan. Nakamitsu jamoaning ushbu missiya doirasida “42 ta havo bombasining qaytarilmas yo‘q qilinishini” tasdiqlaganini aytgan.
“Bu biz avvalgi rejimdan ozod bo‘lganimizdan beri birinchi yo‘q qilish jarayoni”, - degan Suriyaning BMTdagi elchisi Ibrohim Olabi brifingda. “Bu, shuningdek, Suriya hududida o‘n yildan ortiq vaqt ichida kimyoviy materiallarni yo‘q qilish bo‘yicha birinchi holatdir”.
Olabi Kengashga Suriya “bunday ish orqali dunyo va mintaqani himoya qilayotganini” aytgan. Biroq, u Isroilning takroriy hujumlari ba’zi qidiruv va yo‘q qilish operatsiyalariga to‘sqinlik qilganini va ish olib borayotgan suriyalik guruhlarni xavf ostida qoldirganini qo‘shimcha qilgan.
“Agar bizning xavfsizligimiz Isroil tomonidan hujumlarga duchor bo‘lsa, biz mintaqa xavfsizligini kafolatlay olmaymiz. Ular butun mintaqa xavfsizligini poymol qilmoqdalar va biz gapirgan konventsiya va shartnomalarni buzmoqdalar”, - degan u.
Suriya hukumati yil boshida al-Assadning kimyoviy qurol dasturiga aloqadorlikda gumon qilingan 18 kishini, jumladan yuqori martabali harbiy, siyosiy va texnik amaldorlarni hibsga olgan.
Olabi Suriya kimyoviy qurol dasturiga aloqadorlikda gumon qilingan shaxslar ustidan birinchi sud majlisini o‘tkazishga tayyorgarlik ko‘rayotganini aytgan.
Source: www.aljazeera.com