AQSh aholini ro‘yxatga olish byurosi tomonidan e’lon qilingan yangi hisobotga ko‘ra, dunyo aholisining demografik tarkibida tarixiy o‘zgarish ro‘y berdi. 2025-yilda 65 yosh va undan kattalar soni birinchi marta 6 yoshgacha bo‘lgan bolalar sonidan oshib ketdi. Bu holat global aholi qarishi jarayonining jiddiy ko‘lamini ko‘rsatmoqda.
Hisobotda qayd etilishicha, 2025-yilda dunyoda 65 yoshdan oshgan qariyb 852 million kishi istiqomat qilmoqda, bu esa jahon aholisining 10,5 foizini tashkil etadi. Mutaxassislarning prognozlariga ko‘ra, 2060-yilga borib keksalar soni deyarli 2 milliardga yetishi mumkin, ularning ulushi esa 19,6 foizgacha oshadi.
Aholi qarishining asosiy sabablari sifatida tug‘ilish ko‘rsatkichining pasayishi va umr ko‘rish davomiyligining oshishi ko‘rsatilmoqda. 2023-yilda dunyo aholisining 71 foizdan ortig‘i tug‘ilish ko‘rsatkichi oddiy takror ishlab chiqarish darajasida yoki undan past bo‘lgan mamlakatlarda yashagan.
Aholi qarishi nafaqat rivojlangan davlatlarda kuzatilmoqda. Xitoy va Hindiston — dunyoning eng yirik aholisi bo‘lgan davlatlar — allaqachon tug‘ilish ko‘rsatkichi oddiy takror ishlab chiqarish darajasidan pastga tushib ketgan.
Keksalar sonining eng sezilarli o‘sishi Osiyoda kutilmoqda. Mintaqada ularning soni 2025-yildagi 487 milliondan 2060-yilga borib 1,24 milliardgacha oshishi mumkin. Afrikada esa 65 yoshdan oshganlar soni taxminan to‘rt baravar ko‘payib, 60 milliondan 249 millionga yetadi. Taqqoslash uchun, Yevropada 2060-yilga kelib qariyb 214 million keksa bo‘lishi kutilmoqda.
Shu bilan birga, yosh bolalar ulushi qisqarishda davom etadi. Axios hisob-kitoblariga ko‘ra, 2060-yilga borib 65 yoshdan oshganlar dunyo aholisining deyarli 20 foizini tashkil etsa, 6 yoshgacha bo‘lgan bolalar ulushi atigi 7 foiz atrofida bo‘ladi.
Aholi yosh tarkibidagi bunday o‘zgarish sog‘liqni saqlash, pensiya ta’minoti va uzoq muddatli parvarish tizimlariga qo‘shimcha yuk yuklaydi. Shu bilan birga, umr ko‘rish davomiyligining oshishi iqtisodiy resursga aylanishi mumkin: keksalar mehnat bozorida uzoqroq qolishlari, ko‘ngillilik faoliyati bilan shug‘ullanishlari va oila a’zolariga g‘amxo‘rlik qilishda yordam berishlari mumkin.
Source: podrobno.uz