Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi juma kuni Afrika davlatlari tomonidan ilgari surilgan va asrlar davomida davom etgan adolatsizlikni bartaraf etishga qaratilgan yangi jahon xaritasini qabul qildi. “Xaritani to‘g‘rilash” rezolyutsiyasi Afrika qit’asining hajmini 450 yil davomida vizual ravishda kichraytirib ko‘rsatgan mustamlakachilik davridagi xatoni tuzatishni maqsad qilgan.
Afrika Ittifoqi (AI) a’zo davlatlari va Bagama orollari tomonidan taklif qilingan rezolyutsiya 164-1 ovoz bilan, olti davlat betaraf qolgan holda qabul qilindi. Togo davlati Afrika Ittifoqining keng qo‘llaniladigan Merkator xaritasidan foydalanishni cheklash kampaniyasiga rahbarlik qildi.
XVI asrda flamand kartografi Geradus Merkator tomonidan yaratilgan proyeksiya qutblarga yaqin hududlarni kattalashtirib, quruqlik massalarining nisbiy hajmini buzadi. Masalan, bu xaritada Grenlandiya Afrika bilan deyarli bir xil kattalikda ko‘rinadi, holbuki Afrika undan taxminan 14 baravar katta.
Merkator xaritasining tanqidchilari uning hali ham keng qo‘llanilishini G‘arb davlatlarini vizual ravishda bo‘rttirib ko‘rsatishi va markazlashtirishi, Yevropa ustunligi g‘oyalarini saqlab qolishi bilan izohlaydilar. Togo tashqi ishlar vaziri Robert Dussey ovoz berish oldidan “Adolatli dunyo adolatli xaritadan boshlanadi”, dedi.
Rezolyutsiya qit’alar hajmini aniqroq ko‘rsatadigan Equal Earth proyeksiyasini qo‘llab-quvvatlaydi. Togolik vazirlikning ta’kidlashicha, rezolyutsiya yuridik jihatdan majburiy emas va “dengiz va havo navigatsiyasi uchun Merkator proyeksiyasidan foydalanishga hech qanday tarzda to‘sqinlik qilmaydi”.
Rezolyutsiyaga qarshi ovoz bergan yagona davlat bo‘lgan AQSh uni “mafkuraviy kun tartibi”ni ilgari surish deb atadi va bu “xalqaro tinchlik, farovonlik yoki yaxshi munosabatlarning haqiqiy muammolaridan chalg‘itish” ekanini aytdi. Fransiya rezolyutsiyani hammualliflik qilib, Merkator xaritasidan voz kechish niyatini e’lon qildi.
“Africa No Filter” tashkiloti ijrochi direktori Moki Makura ovoz berishni olqishlab, “endi haqiqiy ish boshlanadi”, dedi. “Biz maktablar, darsliklar, yangiliklar xonalari, biznes va har kuni milliardlab odamlar foydalanadigan raqamli platformalarda aniq xaritalarni ko‘rishni istaymiz”, dedi u.
Togo hukumati maktab geografiya materiallarini yil oxirigacha o‘zgartirishga umid qilmoqda. Dussey boshqa hukumatlar, maktablar, xalqaro tashkilotlar va texnologiya kompaniyalarini Merkator xaritasidan voz kechib, Equal Earth xaritasiga o‘tishga undashga va’da berdi. “Dunyo o‘zgarmoqda. Afrika ham o‘zgarmoqda”, dedi u.
Source: www.aljazeera.com