Nikaragua Xalqaro Sud (ICJ)dan Germaniyaga qarshi ishini davom ettirishga ruxsat berishni so'radi, chunki uning Isroilga qurol eksporti 1948-yilgi Genotsid konventsiyasi va gumanitar huquqni buzadi hamda G'azodagi genotsid urushida ishlatilgan.
Murojaat seshanba kuni Gaagada Germaniya tomonidan bildirilgan dastlabki e'tirozlar bo'yicha ochiq tinglovlar chog'ida amalga oshirildi. Germaniya dushanba kuni sudga ishning noto'g'ri qo'yilganini va rad etilishi kerakligini aytdi.
"Nikaraguaning xatti-harakati shuni ko'rsatadiki, u Germaniyaning ayblovlar bo'yicha fikrini eshitishdan manfaatdor emas, balki shunchaki Germaniyani sudga tortishni xohlaydi", dedi Germaniyaning bosh advokati Yuliya Monar sudyalarga.
Odatda davlatlar sudga murojaat qilishdan oldin nizolarni hal qilishga harakat qilishlari kutiladi. Nikaragua advokatlari buni rad etib, Germaniya tashqi ishlar vazirligiga yuborilgan hujjatlar va nizoni tavsiflovchi press-relizlarga ishora qildilar.
Nikaragua Germaniyaga qarshi ishni G'azoda genotsidni "osonlashtirgani" uchun qo'zgaganiga ikki yil bo'ldi. Germaniya AQShdan keyin Isroilga qurol yetkazib beruvchi ikkinchi yirik davlatdir.
Nikaraguaning bosh advokati Karlos Xose Arguelo Gomes sudga "Germaniya Isroil tomonidan genotsidga teng keladigan xatti-harakatlar sodir etilishi mumkin bo'lgan jiddiy xavfdan bexabar bo'lishi mumkin emasligini" aytdi.
Germaniya o'tgan yilning avgustida Isroilga barcha harbiy eksportni to'xtatgan edi, biroq bir necha oy o'tib, Isroil va Hamas o'rtasidagi sulh bitimining barqarorligiga ishora qilib, qayta boshladi. Isroil sulhdan so'ng darhol G'azoga kunlik halokatli hujumlarni davom ettirdi.
Nikaragua Germaniyaning qurol savdosi G'azo urushi boshlanganidan keyin sezilarli darajada oshganini ta'kidlaydi. Sud hujjatlariga ko'ra, 2023-yilning oxirgi uch oyida 378 million dollarlik eksport litsenziyalari berilgan bo'lsa, birinchi uch oyda bu ko'rsatkich 45 million dollarni tashkil etgan.
2024-yil aprel oyida Germaniya advokati ICJga 2023-yil oktabridan beri Isroilga qurol eksportining 98 foizi jilet, dubulg'a va durbin kabi umumiy jihozlar ekanligini aytdi.
Nikaraguaning Germaniyaga qarshi ishi Janubiy Afrikaning Isroilga qarshi davom etayotgan genotsid ishiga asoslanadi. Oraliq qarorda ICJ Isroil Genotsid konventsiyasi bo'yicha kafolatlangan ba'zi huquqlarni buzgan bo'lishi mumkinligini aytdi.
Nikaragua va Germaniya ikkalasi ham Genotsid konventsiyasiga imzo chekkan bo'lib, u davlatlarni mumkin bo'lgan genotsidning oldini olish uchun harakat qilish majburiyatini o'z ichiga oladi, ammo sudning mojaroning markazida hech bir tomon bevosita ishtirok etmagan ishlarni ko'rib chiqishi odatiy hol emas.
Germaniyaning yurisdiktsiyaga oid e'tirozi bo'yicha qaror shu yil oxirida kutilmoqda. Agar ICJ Germaniyaning iltimosini rad etsa, hukm chiqarilgunga qadar 2030-yilgacha vaqt o'tishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com