Yevropa Ittifoqining Kopernik iqlim o'zgarishi xizmati payshanba kuni e'lon qilgan ma'lumotlarga ko'ra, o'tgan oy o'rtacha global havo harorati 16,96°C (62,53°F) ni tashkil etib, tarixdagi eng yuqori oylik ko'rsatkichga aylandi. Bu 2023-yilning iyul oyida o'rnatilgan avvalgi rekorddan ham yuqori.
Kopernik ma'lumotlari 1940-yilga borib taqaladi va avvalgi mutlaq oylik rekord faqat uch yil oldin qayd etilgan edi. G'arbiy Yevropa bu yil ketma-ket issiqlik to'lqinlari, qurg'oqchilik va o'rmon yong'inlaridan so'ng o'z tarixidagi eng issiq yozni boshdan kechirdi. EuroMomo monitoring platformasi hisob-kitoblariga ko'ra, iyul o'rtasidan avgust o'rtasigacha Yevropada issiqlik bilan bog'liq 32 mingdan ortiq ortiqcha o'lim holatlari kuzatilgan.
Bundan tashqari, okean harorati ham rekord darajaga yetib, dunyo okeanlarida uch oylik rekord issiqlik seriyasini davom ettirdi. Bu issiq okean harorati dengiz hayoti, riflar va qirg'oq jamoalariga jiddiy zarar yetkazmoqda. Zamonaviy davrdagi eng kuchli El-Ninyo hodisasi Tinch okeanining g'ayrioddiy iliq suvlarini olib kelishi va butun dunyo bo'ylab suv toshqinlari, qurg'oqchilik va o'rmon yong'inlari kabi ekstremal ob-havo ehtimolini oshirishi kutilmoqda.
Olimlar ekstremal issiqlikni asosan inson sabab bo'lgan iqlim o'zgarishi bilan bog'lashmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim bo'yicha rahbari Saymon Stil Kopernik hisobotiga javoban: "Dalillar rad etib bo'lmaydigan darajada: bu insoniyatning qazib olinadigan yoqilg'iga qaramligining tobora kuchayib borayotgan narxi va bu qo'zg'atayotgan global iqlim inqirozi", dedi. U insoniyat ko'mir, neft va gazni yoqishni to'xtatmaguncha, ekstremal issiqlik rekordlarni yangilashda davom etishini ta'kidladi.
Uzoq muddatli isish hozirda sanoatdan oldingi darajadan taxminan 1,4°C yuqori, bu Parij kelishuvida ko'zda tutilgan 1,5°C chegarasidan sal past. O'tgan hafta BMT 1,5°C maqsadiga erishish endi imkonsiz ekanini aytdi va issiqxona gazlari chiqindilarini tezroq qisqartirishga chaqirdi. Texas A&M universiteti iqlim olimi Endryu Dessler Associated Press agentligiga: "Endi isinayotgan sayyoramiz yana isishi bizni hayratda qoldirishi mumkin emas. Bu olimlar tomonidan o'nlab yillar oldin aytilganidek sodir bo'lmoqda", dedi. Uning so'zlariga ko'ra, asosiy savol issiqlik rekordlarini yangilashda davom etishimiz emas, balki bu haqda biror narsa qilamizmi yoki iqlim poyezdi bizni bosib ketishini kuzatib turamizmi, degan savoldir.
Source: www.dw.com