Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu Isroil askarlarini qoralovchilarning, jumladan G‘azodagi tinch aholi o‘ldirilishi haqidagi “NAZA” hujjatli filmining rejissyorlarining fuqaroligini olib qo‘yishga qaratilgan qonun loyihasini ilgari surishga va’da berdi. Bu qadam mamlakatda 27-oktabr saylovlari oldidan keskin siyosiy muhitda yuz bermoqda.
Isroillik jurnalistlar Yuval Abraham va Rachel Szor tomonidan suratga olingan “NAZA” filmi Isroilning G‘azoga qarshi urushida tinch aholining ommaviy o‘limi nishon tanlash qarorlariga kiritilganligi haqidagi da’volarni hujjatlashtiradi. Film o‘tgan hafta Venetsiya kinofestivalida Maxsus hakamlar hay’ati mukofotini qo‘lga kiritdi. Mukofotni qabul qilish chog‘ida Abraham “bizning davlatimiz bu jinoyatlarni qilmoqda” degan edi.
“NAZA” nomi Isroil harbiy atamasi bo‘lib, kutilayotgan “qo‘shimcha yo‘qotishlar” ma’nosini bildiradi. Film razvedka zobitlari va askarlar bilan anonim suhbatlarga asoslangan. Isroilda film keskin tanqidga uchradi, harbiylar unga aloqador shaxslarga qarshi huquqiy choralar ko‘rish imkoniyatini o‘rganmoqda.
Seshanba kuni Netanyaxu saylovdagi raqiblarini filmga nisbatan qat’iy munosabat bildirmaganlikda ayblab, ularni lavozimga layoqatsiz deb atadi. Chorshanba kuni u ikkita qonun loyihasini ilgari surishga va’da berdi: “Birinchisi: Isroil askarlarini qoralovchi har qanday shaxsning fuqaroligini olib qo‘yish. Ikkinchisi: ularning cho‘ntagiga urish va tuhmat uchun sud orqali undiriladigan tovon miqdorini 20 baravar oshirish”.
Netanyaxu uchta misolni keltirdi: “NAZA” filmi, so‘l qanot sobiq generali Yair Golanning 2025-yildagi “aqlli davlat bolalarni sevimli mashg‘ulot sifatida o‘ldirmaydi” degan so‘zlari va 2024-yilda harbiy huquqshunosning G‘azo mahbusini tahqirlash videosini oshkor qilishi. 2022-yilda Isroil Oliy sudi davlatga xiyonat qilgan isroilliklarning fuqaroligini olib qo‘yishga ruxsat beruvchi qonunni qabul qilgan edi. Yangi qonunchilik ham sudda e’tirozlarga uchrashi mumkin.
G‘azo sog‘liqni saqlash idoralari ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil oktabridan buyon Isroilning G‘azoga qarshi urushida 73 mingdan ortiq falastinlik, asosan tinch aholi halok bo‘lgan.
Source: www.aljazeera.com