Birlashgan Millatlar Tashkilotining mustaqil fakt-tekshirish missiyasi AQSh Eronga qarshi urush boshlaganidan so'ng amalga oshirilgan havo hujumlari oqibatida kamida 178 tinch aholi, jumladan ayollar va bolalar halok bo'lganini ma'lum qildi. Missiya rahbariyatining xulosasiga ko'ra, bu hujumlar "harbiy jinoyat" sifatida baholanishi mumkin.
Hisobotda AQShning Minab shahridagi Shajareh Tayyebeh boshlang'ich maktabiga uyushtirgan zarbasi alohida qayd etilgan. Joriy yilning 28-fevralida AQSh va Isroil Eronga qarshi urush boshlaganida, bu maktabga Tomahawk raketalari bilan hujum uyushtirilib, 150 dan ortiq kishi, jumladan taxminan 120 nafar bola halok bo'lgan. Missiya maktabning tinch aholi obyekti ekanligi ayon bo'lganiga qaramay, AQSh uni harbiy nishon ekanligini tekshirish majburiyatini bajarmaganini ta'kidlagan.
Hisobot mualliflarining ta'kidlashicha, maktabning zarbadan oldin va keyin olingan surat va videolarida bolalarga mo'ljallangan devoriy rasmlar, maktab belgilari va o'yin maydonchalari kabi "osongina aniqlanadigan belgilar" mavjud bo'lgan. Shuningdek, sun'iy yo'ldosh tasvirlarida hovlida to'plangan bolalar ko'rinib turgan. Zarbadan so'ng davlatga qarashli ommaviy axborot vositalari vayronagarchilikni, ota-onalarning bolalarining tana qismlarini ko'tarib yurganlarini va qonli ryukzaklar hamda darsliklarni ko'rsatgan. Hisobotda bir necha oilalar bir nechta farzandini yo'qotgani, bu esa keng jamoatchilikka ta'sirini aks ettirishi qayd etilgan.
Iyun oyida AQSh prezidenti Donald Tramp fevral oyida Erondagi qizlar maktabiga "hech kim" ataylab hujum qilmaganini aytgan edi, ammo Pentagon hozircha bu voqea bo'yicha hech qanday tekshiruv natijalarini e'lon qilmagan. Missiya Lamerd shahridagi sport majmuasi va turar-joy hududiga uyushtirilgan havo hujumini ham tekshirib, u yerda 22 tinch aholi halok bo'lganini aniqlagan. AQSh Markaziy qo'mondonligi mart oyida Lamerdga hech qanday zarba berilmaganini da'vo qilgan.
BMT missiyasi, shuningdek, Eron hukumatini 2025-2026 yillardagi norozilik namoyishlari chog'ida internetni o'chirish, noqonuniy o'ldirishlar, qiynoqlar, o'zboshimchalik bilan hibsga olishlar va so'z erkinligini keskin cheklash orqali namoyishchilarni bostirishda ayblagan. Hisobotda davlat kuchlari tomonidan o'ldirilgan va yaralanganlar soni hukumat e'lon qilgan raqamlardan (3038 o'lim, 25000 yarador) ancha yuqori ekani, ammo aniq raqamlarni tasdiqlash imkoni yo'qligi aytilgan. Tehron o'limlarning aksariyati surgundagi muxoliflar, AQSh va Isroil tomonidan qo'llab-quvvatlangan "tartibsizlikchilar" tomonidan sodir etilganini da'vo qilmoqda.
BMT fakt-tekshirish missiyasi Eron va AQShni zudlik bilan harbiy harakatlarni to'xtatishga, jabrlanganlarga tovon to'lashga va diplomatik yo'l bilan doimiy tinchlikka erishishga chaqirgan.
Source: www.aljazeera.com