Efiopiyada yetti qurolli guruh hukumatni ag‘darish maqsadida birlashdi. Guruhlar yakshanba kuni ittifoq tuzilganini e’lon qilib, inklyuziv o‘tish davri hukumatini barpo etish uchun birgalikda harakat qilishlarini ma’lum qildi.
“Biz “Omon qolish uchun Efiopiya xalqlari kuchlari ittifoqi” deb nomlangan qo‘shma ittifoq tuzdik”, — deyiladi guruhlarning qo‘shma bayonotida. Ittifoq tarkibiga 2023-yildan beri Amhara mintaqasida federal kuchlarga qarshi kurashayotgan Fano fraksiyalari koalitsiyasi — Amhara Fano milliy harakati; Abiy hokimiyatga kelishidan oldin qariyb o‘ttiz yil davomida Efiopiya siyosatida hukmronlik qilgan Tigray xalq ozodlik fronti (TPLF) va 2018-yildan beri Oromiyada federal kuchlarga qarshi kurashayotgan Oromo ozodlik armiyasi (OLA) kiradi.
Qolgan to‘rt kichik guruh — Ogaden milliy ozodlik fronti (ONLF), Afar inqilobiy demokratik birlik fronti (Ugugumo), Benishangul xalqlari ozodlik harakati va Gumuz xalqlari demokratik harakati — ittifoqning qolgan qismini tashkil etadi. Guruh rahbarlari ittifoq tuzish uchun taxminan bir yil davomida muzokaralar olib borgan, deya xabar berdi Fano yaqin manba yakshanba kuni Al Jazeeraga.
Bu e’lon Tigray shimoliy mintaqasida 2022-yilgi tinchlik kelishuvining eng jiddiy buzilishlaridan biri bo‘lgan to‘qnashuvlardan bir necha hafta o‘tib, to‘liq miqyosli urush qaytishidan qo‘rquvni kuchaytirdi. 2018-yildan beri Oromiyaning bir qismi va 2023-yildan beri Amharada janglar davom etmoqda.
Abiy 2018-yilda keng qamrovli islohotlar va’da qilib hokimiyatga kelgan edi. U jurnalistlar, faollar va boshqa siyosiy mahbuslarni ozod qildi hamda ko‘plab siyosiy partiyalarga qo‘yilgan taqiqlarni bekor qildi. Ammo uning muxoliflari va huquq himoyachilari hukumatni so‘nggi yillarda bu yutuqlarni orqaga qaytarganlikda ayblamoqda.
Bayonotda ittifoq hukumatni mamlakatni parchalanishga olib kelgan “diktatorlik boshqaruvi” o‘rnatganlikda ayblaydi. Shuningdek, nizom asosida boshqariladigan o‘tish davri hukumati urushlarni tugatish, huquqlarni himoya qilish va milliy muloqotni boshlash uchun harakat qilishini ta’kidlaydi.
OLA harbiy rahbari Jaal Marroo joriy oyning boshida mahalliy teleradiokompaniyaga ular yakuniy e’lonni qabul qilishdan oldin bir necha marta uchrashganliklarini aytdi. Fano rahbari Zemene Kassie birinchi marta kelishuvlarga erishilganini 16-avgust kuni Shveytsariyaning Le Temps gazetasida chop etilgan intervyusida oshkor qilgan edi. Hukumat yakshanba kungi e’longa hali ochiq izoh bermadi.
Fano 2020-2022-yillardagi Tigray urushida federal kuchlar bilan birga Tigray jangchilariga qarshi kurashgan, bu urush yuz minglab odamlarning hayotiga zomin bo‘lgan. Amhara va Tigray ikkalasi ham urush tugaganidan beri Amhara millatchilari tomonidan boshqarilayotgan G‘arbiy Tigrayga da’vo qiladi.
Efiopiyalik akademik Eyob Tilahun yakshanba kuni Al Jazeeraga aytishicha, raqib guruhlar “jamoatchilik manfaatlarini ko‘zlab” muloqot qilish va ittifoq tuzishga kelishib olgan. “Bu ittifoqdosh kuchlar hukumatdan o‘zlariga xavf tug‘ilayotganiga ishonishadi”, — dedi Eyob. 2022-yilda Janubiy Afrikaning Pretoriya shahrida imzolangan tinchlik kelishuvi federal hukumat va Tigray kuchlari o‘rtasidagi urushni tugatdi, ammo qurolsizlantirish va TPLFning huquqiy maqomi bo‘yicha nizolarni hal qilmadi. Iyul o‘rtalarida TPLF 2022-yilgi Pretoriya tinchlik kelishuvini “amalda o‘lik” deb e’lon qildi.
Source: www.aljazeera.com