Eron hukumati Fors ko'rfazi bo'g'ozini qayta ochish bo'yicha o'z shartlarini qat'iy qo'yishda davom etmoqda. AQSh rejimi prezidenti Donald Trampning taklifni ochiq rad etishiga qaramay, Tehron o'z talablaridan qaytmasligini ma'lum qildi. Tashqi ishlar vaziri Abbos Araghchi yakshanba kuni davlat telekanali IRIB orqali bergan bayonotida: "Bizning shartlarimiz aniq va Fors ko'rfazi bo'g'ozini qayta ochish bo'yicha har qanday qadam ushbu shartlarning bajarilishiga bog'liq. Biz ulardan hech qachon qaytmaymiz", dedi.
Araghchi shuningdek, Eron diplomatiya va muzokaralar eshigini hech qachon yopmaganini, ammo o'z huquqlaridan ham qaytmaganini ta'kidladi. Eron Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasida strategik suv yo'lini qayta ochishga qaratilgan yetti kunlik rejani taklif qilgan edi. Bu reja, Eronning so'zlariga ko'ra, bir necha kun ichida jangovar harakatlarni to'xtatishi mumkin edi. Tehron taklifni Qatar vositachilari orqali Vashingtonga yetkazganini ma'lum qildi.
Eron rejasi, Araghchi so'zlariga ko'ra, Yaqin Sharqda, jumladan Livanda ham barcha jangovar harakatlarni to'xtatishni va bir necha oy oldin buzilgan o't ochishni to'xtatish kelishuvi shartlarini bajarishni nazarda tutgan. O'sha kelishuv Eronning muzlatilgan aktivlarini ozod qilish, Eron neftiga qo'yilgan sanksiyalarni bekor qilish va AQSh dengiz blokadasini to'xtatishni talab qilgan edi.
AQSh rejimi prezidenti Tramp shanba kuni Oq uyda jurnalistlarga bergan intervyusida Eron taklifini ochiq rad etdi. "Men ularning taklifini rad etaman ... Men ularning kelishuvini rad etdim", dedi u. "Ular Fors ko'rfazi bo'g'ozini darhol ochishni taklif qilmoqchi, chunki ular juda yomon ahvolda." Trampning so'zlariga ko'ra, Eron "juda yomon ahvolda" va shuning uchun tezda kelishuvga erishmoqchi.
Trampning izohlariga javoban Araghchi Eron "AQSh prezidentining birinchi reaktsiyasini ko'rganini, ammo hozirga qadar vositachilar tomonidan hech narsa yetkazilmaganini" aytdi. "Biz vositachilarning aniq pozitsiyalarni yetkazishini kutmoqdamiz va shunga qarab qaror qabul qilamiz", deya qo'shimcha qildi tashqi ishlar vaziri. Hozirda Eron portlari AQSh blokadasi ostida, chunki Vashington Tehronga Fors ko'rfazi bo'g'ozini yopishni bekor qilish uchun bosim o'tkazmoqda. Asosiy suv yo'li xalqaro kemachilik uchun deyarli yopiq, Trampning AQSh uni nazorat qilmoqda degan da'volariga qaramay.
Yakshanba kuni erta tongda Eron tomonidan Fors ko'rfazi bo'g'ozini boshqarish uchun tashkil etilgan Fors ko'rfazi bo'g'ozi ma'muriyati (PGSA) kemalarni mintaqada "noqonuniy yo'llar" dan foydalansalar, oqibatlarga olib kelishi haqida ogohlantirdi. "Bu kema, egasi, kapitani va ekipaji uchun moliyaviy va hayotiy yo'qotishlarga olib kelishi va uning kelajakda Fors ko'rfazi bo'g'ozidan o'tishini jiddiy cheklashi mumkin", deyiladi ma'muriyatning X'dagi postida. Ma'muriyat, agar kemalar uning qoidalarini buzsa, kompaniyaga tegishli barcha kemalar kelajakda cheklovlarga duch kelishi mumkinligini aytdi. Urush boshlanishidan oldin jahon neft talabining taxminan beshdan bir qismi Fors ko'rfazi bo'g'ozidan o'tgan. Suv yo'li suyultirilgan gaz va o'g'itlar uchun ham muhim yo'nalish hisoblanadi.
Source: www.dw.com