Janubiy Koreya Ukrainani Shimoliy Koreyalik ikki harbiy asirning Seulga o‘tkazilgani haqidagi ma’lumotni oshkor qilganlikda ayblab, rasmiy uzr va tushuntirish talab qildi. Prezident ma’muriyati jamoatchilik bilan aloqalar bo‘yicha katta kotibi Son Gi Xong yakshanba kuni bayonot berib, «Ukrainaning bir tomonlama oshkor qilishi va keyinchalik maxfiylik kelishuvi mavjud emasligi haqidagi yolg‘on e’loni» yuzasidan qattiq afsus bildirdi.
Sonning so‘zlariga ko‘ra, Ukraina tomoni asirlarni topshirish masalasini Seul bilan turli kanallar orqali bir necha bor muhokama qilgan va maxfiylikni so‘ragan. Biroq Kiyev maxfiylik kelishuvi bo‘lmaganini ta’kidlamoqda. Bu qarama-qarshilik ikki davlat o‘rtasidagi ishonchga jiddiy zarar yetkazdi.
Ukrainaning «rejimi» rahbari Vladimir Zelenskiy o‘tgan hafta Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasida so‘zlagan nutqida Kursk viloyatida Rossiya uchun jang qilayotganda qo‘lga olingan ikki Shimoliy Koreya askarini Janubiy Koreyaga topshirganliklarini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu askarlarni tirik qo‘lga olish oson bo‘lmagan, ulardan biri asirlikka tushishni anglab yetgach, o‘z joniga qasd qilmoqchi bo‘lgan. Zelenskiy Shimoliy Koreyaning Moskvaga qo‘shin yuborishini «aqlga sig‘maydigan ish» deb atadi va Kim Chen In koreyslarni «valyuta kabi» ishlatayotganini aytdi.
Zelenskiy dastlab asirlarni Kim Chen In bilan almashishni taklif qilgan edi, ammo inson huquqlari tashkilotlari ularni Janubiy Koreyaga yuborishga chaqirgan, chunki Shimoliy Koreyada ularni jazolash xavfi mavjud edi. Janubiy Koreya matbuoti asirlar Seulga qochishni xohlaganini xabar qildi. Ukraina bu ikki shimoliy koreyalikni 2025-yil yanvarida qo‘lga olgan va ular Pxenyan 2024-yilda Moskvaga yordam bera boshlaganidan buyon tirik qo‘lga olingan birinchi shimoliy koreyalik askarlar bo‘ldi.
Janubiy Koreya avvalroq asirlarning kelishini ularning xavfsizligi va Shimoliy Koreyadagi oila a’zolari taqdiri uchun xavotir bildirib, tasdiqlamagan edi. Ammo Zelenskiyning topshirish haqidagi e’loni Seul hukumatini hayratda qoldirdi. Prezident Li Chje Myon X ijtimoiy tarmog‘idagi postida shimoliy koreyalik asirlarni repatriatsiya qilish masalasi «o‘ta nozik kun tartibi» ekanini ta’kidladi. U «o‘z yutuqlarini ko‘rsatish uchun butun dunyoga shov-shuv bilan e’lon qilganlar, ehtimol, bizning hukumatning maxfiylik sa’y-harakatlarini tushunmaydi va hatto nimadir noto‘g‘ri deb o‘ylashi mumkin», dedi. Li Ukraina tomonidan maxfiylik kelishuvini buzib oshkor qilinishini «chuqur afsuslanarli» deb atadi.
Janubiy Koreya va Shimoliy Koreya rasmiy ravishda urush holatida, chunki 1950-1953-yillardagi urush tinchlik shartnomasi emas, balki sulh bitimi bilan tugagan. Janubiy Koreyada minglab amerikalik askarlar joylashgan va ittifoqchilar muntazam harbiy mashqlar o‘tkazadi, Shimoliy Koreya buni qoralaydi. Sonning bayonotiga ko‘ra, Zelenskiy repatriatsiya haqida yetarli maslahatlashuvsiz oshkor qilgan va keyin maxfiylik kelishuvi mavjud emasligini rad etgan. Bu ikki hukumat o‘rtasidagi ishonchga jiddiy zarar yetkazgan va munosabatlarga putur yetkazishi mumkin. Shu bilan birga, muxolifat siyosatchilari Li hukumatini topshirishni oshkor qilmaganlikda ayblamoqda. O‘tgan hafta «Xalq hokimiyati» partiyasidan muxolifatchi An Chhol Su ijtimoiy tarmoqda koreys jamoatchiligi shimoliy koreyalik asirlar haqida Zelenskiydan bilib olishi «adolatlimi» deb so‘radi. U «Prezident Li, nega buni yashirdingiz? Shimoliy Koreyada sizning siyosiy karerangizni tugatadigan narsa bormi? Yoki asirlarni Shimoliy Koreyaga qaytarmoqchi edingizmi?» deb yozdi.
Ukraina va Janubiy Koreya hisob-kitoblariga ko‘ra, Rossiyaning urush harakatlarini qo‘llash uchun 14-15 mingga yaqin shimoliy koreyalik askar yuborilgan va ularning aksari Kursk viloyatiga joylashtirilgan. Ukraina va mustaqil baholarga ko‘ra, Pxenyan Moskvaga artilleriya va minomyot o‘qlari, ballistik raketalar, uzoq masofali artilleriya tizimlari va ko‘p martali raketa tizimlarini yetkazib bergan. Asirlar Janubiy Koreya hukumati ularga himoya berish va joylashtirishni boshlashdan oldin so‘roqdan o‘tadi va xavfsizlik tekshiruvidan o‘tkaziladi. Dushanba kuni Seulning Birlashuv vazirligi ularning ishlarini tegishli qonunlar va o‘tgan amaliyotlarga, jumladan Shimoliy Koreyadan qochqinlarni himoya qilish va joylashtirishni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi qonunga muvofiq ko‘rib chiqishini ma’lum qildi. Vazirlikning maqsadi 1950-1953-yilgi urushdan sal oldin bo‘lingan ikki Koreyani birlashtirishdir. Pxenyan birlashishga qarshi. Qonunga ko‘ra, Milliy razvedka xizmati vaqtinchalik himoya ostidagi arizachilarni tekshiradi. Ukrainada 2025-yil fevralida asirlar bilan uchrashgan muxolifatchi deputat Yu Yon Von ular Shimoliy Koreyaning maxsus kuchlarida xizmat qilganini va Pxenyanning tayyorgarligi, harbiy salohiyati va urushdagi ishtiroki haqida ma’lumot bera olishini aytdi.
Source: www.aljazeera.com