Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi Gaitidagi jinoiy guruhlar va qurolli to'dalar keltirib chiqarayotgan zo'ravonlikka qarshi kurashish uchun joylashtirilgan xalqaro xavfsizlik ishchi guruhining mandatini uzaytirish bo'yicha ovoz berdi. Kengash seshanba kuni «To'dalarni bostirish kuchlari» (GSF) mandatini 2027-yil 31-martgacha uzaytirishga qaror qildi.
Xitoy, Rossiya va Pokiston ovoz berishda betaraf qoldi va chora samaradorligiga oid xavotirlarini bildirdi. Gaidida to'dalar zo'ravonligi barqaror ravishda yuqori darajada saqlanib qolmoqda, poytaxt Port-o-Prensning katta qismi uyushgan jinoiy tarmoqlar nazorati ostida.
Shunga qaramay, ishchi guruh tarafdorlari uning kengaytirilgan mandatini ta'kidladilar. Avvalgi harakat asosan Gaiti politsiyasini qo'llab-quvvatlashga qaratilgan bo'lsa, GSF Gaiti armiyasi bilan muvofiqlashtirish yoki mustaqil harakat qilish qobiliyatiga ega.
«O'tgan o'n yilliklarda Gaitiga yetti missiya bag'ishlangan va aniqki, ular cheklangan muvaffaqiyatga erishdi», dedi AQShning BMTdagi elchisi Mayk Uolts, rezolyutsiya hammuallifi. «Biz haqiqatan ham boshqacha ish qilishga harakat qilmoqdamiz». Uoltsning so'zlariga ko'ra, hozirda Gaitida taxminan 1500 GSF askari faoliyat yuritmoqda, qolgan 4000 askar yaqin oylarda yetib kelishi kutilmoqda.
Ammo GSF o'tmishdagi shunga o'xshash harakatlarni qiynagan to'siqlarni yengishda qiynalmoqda, jumladan, xodimlar yetishmovchiligi va moliyalashtirish masalalari. Tanqidchilar, shuningdek, chet el aralashuvi natijasida Gaitida yuz bergan suiiste'molliklar tarixini hisobga olib, xalqaro aralashuvga shubha bilan qarashmoqda.
Hozirgi ishchi guruh mo'ljallangan hajmning taxminan 30 foizida ishlamoqda. U Gaiti Milliy politsiyasini qo'llab-quvvatlash uchun ruxsat berilgan Keniya boshchiligidagi politsiya joylashtirilishidan keyin tashkil etilgan. Xodimlar va mablag' yetishmovchiligidan so'ng, missiya aprel oyida yakunlandi va resurslar GSFga o'tkazildi.
Gaiti hukumati birinchi marta 2022-yilda xalqaro hamjamiyatdan xavfsizlik kuchlarini yuborishni so'ragan va mamlakatda umummilliy saylovlar o'tkazish uchun qo'shimcha yordam zarurligini ta'kidlagan. Gaitida deyarli o'n yildan beri milliy saylovlar o'tkazilmagan, oxirgi demokratik yo'l bilan saylangan senatorlarning vakolatlari 2023-yilda tugagan. 2024-yilda o'tish davri prezidentlik kengashi tuzilgan, ammo uning mandati saylovlar o'tkazilmasidan oldin tugagan. Milliy saylovlar bir necha bor kechiktirilgan, keyingi bosqich taxminan dekabrga belgilangan.
Jinoiy guruhlar 2021-yilda Prezident Jovenel Moizening o'ldirilishidan so'ng Gaitida yanada kuchaydi, bu mamlakatda rahbarlik bo'shlig'ini keltirib chiqardi. Mutaxassislarning ta'kidlashicha, to'dalar hukumatdagi beqarorlik va qonuniylik inqirozidan foydalanib, mamlakat bo'ylab ta'sirini kengaytirdilar. Bu o'sish zo'ravonlik to'lqinini keltirib chiqardi, 1,5 milliondan ortiq odam uylarini tashlab ketishga majbur bo'ldi. Faqat apreldan iyungacha BMT to'dalar zo'ravonligi bilan bog'liq 1408 qotillik va 650 dan ortiq jarohatni hujjatlashtirdi.
Seshanbadagi ovoz berish jinoiy guruhlar Artibonit mintaqasida kamida 11 kishini o'ldirgan va uylar va binolarni yoqib yuborganidan bir kun o'tib bo'lib o'tdi. Bir merning so'zlariga ko'ra, bu GSF kuchlari tomonidan uchta to'da a'zosining o'ldirilishiga javoban qasos harakati bo'lgan.
Source: www.aljazeera.com