Marokashning bir qancha shaharlarida Isroil bilan diplomatik aloqalarni normallashtirishga qarshi norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tdi. Namoyishchilar Rasmiy Rabotning Tel-Aviv bilan aloqalarni chuqurlashtirish siyosatidan norozi ekanliklarini bildirishdi. Marokashning Falastinni qo‘llash va normalizatsiyaga qarshi fronti tomonidan e’lon qilingan uch kunlik aksiyalar 27-sentabr kuni yakunlandi.
Eslatib o‘tamiz, 16-sentabr kuni Marokash va Isroil diplomatik vakolatxonalarini to‘laqonli elchixonalarga aylantirish va elchilarni tayinlash haqida e’lon qilgan edi. Bu qaror 2020-yil dekabrida AQSh vositachiligida imzolangan Abraham kelishuvlari doirasida o‘rnatilgan munosabatlarni yanada mustahkamlashga qaratilgan.
Marokash Milliy manfaatlar qo‘mitasi 25-sentabr kuni 45 ta shaharda “Al-Aqso uchun juma va normalizatsiyaga qarshi” shiori ostida 76 ta tadbir o‘tkazganini ma’lum qildi. Mahalliy OAV xabarlariga ko‘ra, namoyishlar Rabot, Kasablanka, Marrakesh, Tanjer, Fes, Agadir, Ujda, Tetuan, Kenitra va Sale shaharlarida bo‘lib o‘tgan. Biroq ishtirokchilarning aniq soni mustaqil manbalar tomonidan tasdiqlanmagan.
Ayrim shaharlarda hukumat namoyishlarni cheklab, ishtirokchilarni hibsga oldi. Xususan, Tanjerda 27-sentabr kuni rejalashtirilgan namoyish mahalliy hokimiyat tomonidan taqiqlangan, xavfsizlik kuchlari yuzlab kishini tarqatib yuborgan va 12 dan ortiq kishini hibsga olgan. Lakome nashrining xabar berishicha, M’diqda ham namoyishlar oldi olingan, Agadirda esa yig‘ilishni marshga aylantirishga yo‘l qo‘yilmagan.
Marokash 2020-yil dekabrida Isroil bilan diplomatik aloqalarni tiklagan edi. O‘shanda AQSh Marokashning G‘arbiy Sahroga bo‘lgan suverenitetini tan olgan edi. 16-sentabr kuni Marokash tashqi ishlar vaziri Nosir Burita va Isroil tashqi ishlar vaziri Gideon Saar Nyu-Yorkda AQShning BMTdagi elchisi Mayk Uolts mezbonligida uchrashib, elchixonalar ochish, investitsiyalarni himoya qilish va ikki tomonlama soliqqa tortish bo‘yicha kelishuvlar tuzish, to‘g‘ridan-to‘g‘ri reyslarni ko‘paytirish va yuqori darajali tashriflarni tashkil etishga kelishib oldilar.
Norozilik namoyishlari Marokashda 23-sentabrda bo‘lib o‘tgan parlament saylovlaridan bir necha kun o‘tib boshlandi. Saylov natijalariga ko‘ra, Haqiqiylik va zamonaviylik partiyasi 395 o‘rindan 97 tasini, Mustaqillar milliy rallisi 66 ta, Istiqlol partiyasi 65 ta, Adolat va taraqqiyot partiyasi (PJD) 54 ta o‘rinni egalladi. Saylovda ishtirok 38,08 foizni tashkil etdi, bu 2021-yildagi 50,86 foiz va 2016-yildagi 42,27 foizdan ancha past.
PJD 2021-yilda atigi 13 o‘rin olgan edi. Partiya 2020-yilda hokimiyatda bo‘lganida Isroil bilan munosabatlarni tiklash bo‘yicha kelishuvni imzolagan edi. Hozirda PJD normalizatsiyaga qarshi pozitsiyasini saqlab qolmoqda va parlament muxolifatida qolishga qaror qilgan. Biroq partiyaning saylovlardagi muvaffaqiyati Falastin masalasi yoki normalizatsiyaga qarshi kayfiyat saylov natijalariga bevosita ta’sir qilganini isbotlamaydi.
Marokash rasmiylari Isroil bilan aloqalarni rivojlantirishni davom ettirayotgan bo‘lsa-da, jamoatchilik noroziligi saqlanib qolmoqda. Arab ijtimoiy fikri indeksiga ko‘ra, so‘ralgan marokashliklarning 89 foizi Isroilni tan olishga qarshi, 6 foizi esa yoqlab ovoz bergan. Mutaxassislar rasmiy siyosat va xalq fikri o‘rtasidagi tafovut kuchayib borayotganini ta’kidlashmoqda.
BMT Xavfsizlik Kengashi oktyabr oyida G‘arbiy Sahro bo‘yicha MINURSO missiyasining mandatini ko‘rib chiqadi. Marokash uchun Isroil bilan munosabatlar AQSh va xalqaro maydonda G‘arbiy Sahro masalasidagi qo‘llab-quvvatlash bilan chambarchas bog‘liq. Namoyishlar normalizatsiyaga qarshi kuchli muxolifat mavjudligini ko‘rsatsa-da, bu norozilik hukumat siyosatini o‘zgartira olishi hozircha noaniq.
Source: www.aljazeera.com