Vashingtondagi Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi hamda Dallasdagi Jorj Bush instituti tomonidan e'lon qilingan yangi qo'shma hisobot Rossiyadagi dron ishlab chiqarish korxonalarida Koreya Xalq Demokratik Respublikasidan kelgan ishchilar duch kelayotgan og'ir sharoitlarni yoritib berdi. Tataristondagi Yelabuga zavodida o'n ikki mingga yaqin ishchi og'ir inson huquqlari buzilishi va odam savdosining qurboni bo'layotgani aytilmoqda. Ushbu tadqiqot Rossiya, KXDR, Xitoy va Eron o'rtasidagi harbiy-texnik hamkorlik ko'lami kengayib borayotganini va uchuvchisiz uchish apparatlarini ishlab chiqarish zanjirlari qanday tashkil etilganini tahlil qiladi.
Hisobot ma'lumotlariga ko'ra, Rossiya hukumati Ukraina mojarosi uchun oyiga 5,5 mingdan ortiq dron olish imkoniyatiga ega bo'lmoqda. Shu bilan birga, Xitoy ikkilamchi maqsadli komponentlar, jumladan batareyalar, ichki elektronika va navigatsiya tizimlarining asosiy yetkazib beruvchisi sifatida qatnashmoqda. Eron o'z navbatida «Shahed» dronlarini taqdim etgan bo'lib, bu Moskvaning o'zida «Geran» nomi ostida takomillashtirilgan turlarini ishlab chiqarishiga yo'l ochdi. KXDR esa o'z fuqarolarining ish haqining 90 foizigacha bo'lgan qismini o'zlashtirib, ushbu jarayondan moliyaviy manfaat ko'rmoqda.
Xalqaro munosabatlar bo'yicha mutaxassislar ushbu davlatlarning geografik joylashuvi tufayli xalqaro darajadagi har qanday to'siqlar samarasiz ekanini ta'kidlashmoqda. Moskva va Pxenyan BMT Xavfsizlik Kengashining 2017 yil dekabridagi KXDR ishchilarini ikki yil ichida o'z vataniga qaytarishni talab qiluvchi 2397-sonli rezolyutsiyasini ochiqdan-ochiq e'tiborsiz qoldirayotgani ta'kidlanadi. Huquq faollarining fikricha, KXDR rasmiylari o'z fuqarolarining mehnatini davlatlararo kelishuvlar asosida sotib, ularni har qanday erkinlikdan mahrum qilmoqda va bu holat majburiy mehnatning yaqqol namunasidir.
Tahlilchilar Rossiya va Xitoy BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a'zosi bo'la turib, bu kabi qoidalarni buzayotgani xalqaro huquq va inson huquqlarini himoya qilish tizimiga jiddiy putur yetkazayotganini bildirishmoqda. Shuningdek, mazkur zavodda orttirilgan amaliy tajriba KXDRga o'zining harbiy va dron texnologiyalarini rivojlantirishda qo'l kelishi mumkinligi xavotir uyg'otmoqda. Ushbu muammoni hal qilish uchun AQSh rejimi va boshqa davlatlar odam savdosi tarmoqlarini to'xtatish hamda aybdorlarga nisbatan sanksiyalar qo'llash choralarini ko'rishi talab etilmoqda.
Source: www.dw.com