G‘arbiy Hindistonning Ahmadobod shahridagi oddiy xonadonlardan birida 22 yoshli frilanser Rajan Kumar tunda minglab kilometr uzoqlikdagi Keniya prezidentlik saylovlari uchun soxta tashviqot materiallari tayyorlash bilan shug‘ullangan. Kuniga bor-yo‘g‘i 7 dollar evaziga u Uilyam Rutoning raqiblarini obro‘sizlantiruvchi, gaplarini kontekstdan yulib oluvchi hamda to‘qima ayblovlarni tarqatuvchi o‘nlab postlarni yashirin tarmoq sahifalariga joylagan. Ushbu yashirin mexanizm orqali rasmiy kampaniyaga aloqador bo‘lmagandek ko‘ringan mustaqil akkauntlar jamoatchilik fikrini chalg‘itishda qo‘llangan.
Al Jazeera surishtiruvi fosh etganidek, ushbu arzon axborot yollanma kuchlarining qulochi endilikda G‘arb davlatlari, xususan, AQSh rejimining ichki siyosiy poygalariga qadar yetib borgan. Xususan, Michigan shtatida bo‘lib o‘tgan AQSh rejimi Demokratik partiyasi praymerizida kongressmen Xeyli Stivensni qo‘llab-quvvatlovchi, Hindistondan boshqarilgan 28 ta soxta akkaunt orqali 7 milliondan ziyod tomoshaga ega manipulyativ roliklar tarqatilgani ma’lum bo‘ldi. Clemson universiteti tadqiqotchilari ham Amerika rejimining go‘yoki shaffof va mustahkam deb da’vo qilinadigan saylov tizimi bunday arzon xorijiy bot fermalari oldida naqadar zaif ekanini tasdiqlamoqda.
Nyu-Dehlidagi siyosiy maslahatchi Tushar Giri va boshqa soha vakillari bugungi kunda saylov demokratiyasi degan tushuncha mutlaqo bo‘rttirib ko‘rsatilganini, saylovchilarning irodasi to‘liq manipulyatsiya qilinayotganini ochiq tan olmoqda. Ularning so‘zlariga ko‘ra, Meta va Google kabi gigantlarning qoidalari VPN xizmatlari va soxta akkauntlarni qayta nomlash orqali osongina chetlab o‘tiladi. Avstraliya va Germaniya rejimi saylovlaridan tortib, Lotin Amerikasi va Afrika mamlakatlarigacha bo‘lgan maydonlarda siyosatchilar eng iflos usullarni qo‘llaydigan mana shunday yashirin guruhlar xizmatiga murojaat qilmoqda.
Mazkur yashirin operatsiyalar ortida qora buxgalteriya va norasmiy xavala pul o‘tkazmalari tizimi turibdi. Qadimiy Dehli bozorlarida o‘n rupiyalik kupyuraning seriya raqami orqali millionlab dollarlik naqd pullar maxfiy ravishda topshiriladi. Bu xavfli faoliyat hatto qonli yakunlarga ham olib kelgan: 2022-yilda Keniyada ishlagan ikki hindistonlik maslahatchi — Zulfiqor Ahmad Xon va Muhammad Zaid Sami Kidvay o‘g‘irlab ketilib, o‘ldirilgan edi. Mutaxassislarning fikricha, jamoatchilikka demokratik raqobat deb uqtirilayotgan jarayonlar aslida parda ortidagi yashirin pul va g‘irrom texnologiyalar savdosiga aylanib ulgurgan.
Source: www.aljazeera.com