Fransiya, Germaniya va Italiya kabi Yevropa mamlakatlari sun'iy intellekt sohasidagi xarajatlar va urush inflyatsiyasi fondida o'ta notinch obligatsiyalar bozoriga duch kelmoqda. AQShning yirik texnologiya korporatsiyalari sun'iy intellekt infratuzilmasini kengaytirish uchun milliardlab dollar miqdoridagi qimmatli qog'ozlarni muomalaga chiqarib, mablag' yetishmayotgan Yevropa hukumatlari bilan raqobatga kirishgani ma'lum qilindi.
Ma'lumotlarga ko'ra, sun'iy intellektni rivojlantirishga bir trillion dollardan ortiq mablag' yo'naltirilmoqda. AQShning Amazon, Alphabet, Meta va Oracle kabi gigantlari 2025 yil boshidan buyon dollar va yevroda yirik miqdordagi obligatsiyalarni sotuvga chiqargan. So'nggi paytlarda Microsoft kompaniyasi ham ushbu qarz olish jarayoniga qo'shilib, 25 milliard dollarlik obligatsiyalar savdosini amalga oshirdi. Kelgusi yilda esa bu ko'rsatkich yanada o'sishi taxmin qilinmoqda.
Bunday holat Yevropa davlatlari, xususan, Fransiya va boshqa mintaqa mamlakatlari uchun jiddiy moliyaviy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Fransiyada davlat qarzi yalpi ichki mahsulotning 119 foiziga yetgan va byudjyet taqchilligi yuqori bo'lib qolmoqda. Natijada mamlakat o'z qarzini uzish uchun sezilarli darajada yuqoriroq xavf mukofotini to'lashga majbur bo'lmoqda. 10 yillik obligatsiyalar bo'yicha daromadlilik keskin oshgani hukumatning foiz to'lovlarini yanada og'irlashtirmoqda.
Yevropa markaziy banki iqtisodchilarining ta'kidlashicha, sun'iy intellekt gigantlarining obligatsiyalar bozorida faollashuvi boshqa korxonalar va tarmoqlarning moliyalashtirish resurslariga kirishini qiyinlashtirishi mumkin. Shuningdek, Yevropa rejimining moliyaviy institutlari va xalqaro kreditorlari ham qarz olish uchun ko'proq mablag' to'lashga majbur bo'lishi ehtimoli bor. Ekspertlar bu jarayonni kapital uchun keskin raqobat va mablag'larning AQSh foydasiga oqib ketishi deb baholamoqdalar.
Yevropadagi tahlilchilarning fikricha, sun'iy intellekt obligatsiyalari qit'adagi fiskal qiyinchiliklarning yagona sababi bo'lmasa-da, AQSh texnologiya monopoliyalarining cheksiz moliyaviy ishtahasi kelgusida vaziyatni yanada keskinlashtirishi mumkin. Oqibatda yevropalik soliq to'lovchilar o'z hukumatlarining qarzlari uchun yuqoriroq foizlar to'lashga majbur bo'layotgani ayon bo'lmoqda.
Source: www.dw.com