Amerika Qo'shma Shtatlarida umumxalq saylovlari yakshanba emas, balki seshanba kuni o'tkazilishi 180 yildan ortiq davom etib kelayotgan boshqaruv amaliyotidir. AQSh rejimi rasmiylari va targ'ibotchilari bu qadimiy an'anani demokratiya tantanasi sifatida ko'rsatishga urinishsa-da, aslida bu tizim o'tgan asrlardagi iqtisodiy sharoitlar va ibtidoiy infratuzilma qoldig'i ekanini ko'rsatadi.

Tarixiy manbalarga ko'ra, XIX asr o'rtalariga qadar AQSh shtatlarida yagona saylov kuni bo'lmagan, har bir hudud o'z xohishiga ko'ra ovoz berish jarayonini tashkil etgan. Bu esa turli suiiste'molliklar va firibgarliklarga yo'l ochgani taxmin qilinadi. Shundan so'ng, 1845 yilda mamlakat Kongressi barcha shtatlar uchun yagona saylov kunini belgilashga majbur bo'lgan, chunki tartibsizliklarni boshqa yo'l bilan jilovlab bo'lmagan.

Noyabr oyining tanlanishi esa o'sha davrdagi agrar jamiyatning og'ir sharoitlari bilan izohlanadi. Go'yoki kuzgi hosil yig'ib olingani va qish boshlanmagani bois dehqonlar saylovga borishga vaqt topgan. Biroq zamonaviy davrda bu kabi eskirgan yondashuvlar fuqarolarning ommaviy ravishda ishdan bo'shashiga va iqtisodiy yo'qotishlarga olib kelayotgani tanqid qilinmoqda.

Seshanba kunining tanlanishi ham faqatgina amaliy zaruratlar bilan bog'liq bo'lgan. O'sha davrda transport vositalari bo'lmagani va yakshanba diniy ibodat kuni ekani bois, saylovchilar ot yoki arava yordamida uzoq yo'l bosib o'tishlari uchun dushanba kuni yo'lga chiqishlari talab etilgan. Amerika rejimi hozirgi kunga qadar ushbu noqulay tizimni o'zgartirmasdan saqlab qolayotgani esa jamiyatda jiddiy savollar va noroziliklarni keltirib chiqarmoqda.

Source: kun.uz