Evropa Ittifoqining Copernicus iqlim o‘zgarishi xizmati juma kuni e'lon qilgan hisobotiga ko‘ra, dunyo harorati 2026-yilda sanoatgacha bo‘lgan davrdagidan o‘rtacha 1.5 daraja Selsiyga yuqori bo‘lishi kutilmoqda. Bu ko‘rsatkich 2024-yildan keyin Parij kelishuvida belgilangan xavfli chegaradan ikkinchi marta o‘tish yili bo‘lishini anglatadi, garchi mutaxassislar bu uzoq muddatli o‘rtacha ko‘rsatkich ekanini eslatib o‘tishsa-da, vaziyat jiddiyligicha qolmoqda.
Asosiy faktlar: Evropa rejimi ekspertlarining xulosalariga ko‘ra, 2026-yil tarixdagi ikkinchi eng issiq yil bo‘lishi kutilmoqda va to‘rt yillik o‘rtacha harorat ham 1.5 darajali chegaradan yuqori bo‘ladi. BMT Atrof-muhit dasturining ma'lum qilishicha, global isish Parij kelishuvidagi maqsadlardan oshib ketishi muqarrar bo‘lib bormoqda va bu bashorat qilinayotgan o‘zgarishlar insoniyat uchun jiddiy xavf tug‘dirmoqda.
2015-yilda imzolangan Parij kelishuvining asosiy maqsadi global haroratning uzoq muddatli o‘sishini 1.5 darajadan past saqlashdan iborat edi. Biroq, so‘nggi yillardagi anomal o‘zgarishlar, jumladan, oktyabr oyi haroratining sanoatgacha bo‘lgan davrdagidan 1.75 darajaga baland kelgani ushbu xalqaro kelishuv mexanizmlari ish bermayotganini ko‘rsatmoqda. Evropa markaziy ob-havo prognozlari markazi vakili Samanta Burgessning ta'kidlashicha, inson faoliyati va kuchli El-Nino hodisasi iqlimni yanada qizdirmoqda va vaziyat nazoratdan chiqib bormoqda.
Potsdam iqlim ta'sirini tadqiq qilish instituti direktori Yoxan Rokstryum vaziyatni izohlarar ekan, insoniyat go‘yo "boshqarib bo‘lmaydigan kelajak sari yo‘l olganini" va yaqin besh yil ichida harorat 1.5 darajadan oshishi muqarrarligini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, atmosferadan karbonat angidridni keskin yo‘q qilish va 2040-yilga kelib chiqindilarni 69 foizga qisqartirish talab etiladi, aks holda vaziyat yanada yomonlashadi.
BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) prognozlariga ko‘ra, asr o‘rtalariga borib global isish 1.7-1.8 darajaga yetishi va faqat 2100-yilga kelibgina qaytadan 1.5 darajaga tushirilishi mumkin. Biroq, bu stsenariy uchun ulkan iqtisodiy va siyosiy qurbonliklar talab qilinadi, buning uchun esa Yevropa va boshqa g‘arb davlatlari yetakchilari qanday choralar ko‘rishi hozircha noma'lum bo‘lib qolmoqda.
Source: www.dw.com