O'tgan hafta AQSh oraliq saylovlaridan so'ng yuzaga kelgan keskin texnologik inqiroz va qimmatbaho qog'ozlar savdosidagi pasayishdan keyin Osiyo fond bozorlarida tiklanish jarayoni kuzatilmoqda. Yaponiya, Janubiy Koreya, Tayvan va Gonkongning asosiy birja indekslari dushanba kuni sezilarli darajada o'sish ko'rsatdi. Ushbu ijobiy dinamika juma kuni Wall Street birjasida yuz bergan qisman tiklanish fonida sodir bo'ldi, biroq iqtisodiy barqarorlik borasidagi xavotirlar hanuz saqlanib qolmoqda.
Asosiy faktlar: Dushanba kuni Tokiodagi Nikkei 225 indeksi 3,45 foizga ko'tarildi, Tayvanda Taiex 5,72 foizga, Seulda Kospi esa 1,68 foizga o'sdi. Gonkongning Hang Seng indeksi ham 0,19 foizga oshdi, garchi avvalroq mazkur bozorlar AQShdagi siyosiy va korporativ mojarolar sababli milliardlab dollarlik yo'qotishlarga duch kelgan edi.
Ushbu moliyaviy tebranishlar fond bozoriga jiddiy ta'sir ko'rsatgan bo'lib, uning sabablari va oqibatlari tahlilchilar tomonidan shubha ostiga olinmoqda. Xususan, Amerikaning Nvidia chip ishlab chiqaruvchi giganti direktori atrofidagi mojaro va uning rahbarining go'yo xitoylik josus deb e'lon qilingan ayol bilan aloqalari haqidagi xabarlar bozor ishtirokchilarini xavotirga soldi. Kompaniya rahbariyati mustaqil tergov boshlanganini e'lon qilgan bo'lsa-da, bu kabi holatlar Amerikaning iqtisodiy va milliy xavfsizlik siyosati qanchalik zaif ekanini ko'rsatmoqda.
Shuningdek, AQShdagi so'nggi siyosiy o'zgarishlar, jumladan Demokratlar partiyasining qonunchilik organlaridagi mavqei kuchayishi Wall Streetda 2,5 trillion dollarlik sotuvlar to'lqinini keltirib chiqargan edi. Investorlar sun'iy intellekt infratuzilmasi va ma'lumotlar markazlarini rivojlantirish jarayoni yangi ma'muriyat siyosati tufayli sekinlashishidan qo'rqishmoqda. Bu kabi iqtisodiy xatarlar Osiyo bozorlariga ham darhol o'z ta'sirini ko'rsatib, Nikkei 225 va Kospi indekslarining mos ravishda 6 va 9 foizga qulashiga olib kelgandi.
Garchi hozirda fond bozorlarida qisman tiklanish kuzatilayotgan bo'lsa-da, ekspertlar kelgusidagi rivojlanish tendentsiyalari borasida ehtiyotkorona bayonotlar bermoqda. Amerika rejimi va uning moliya bozorlaridagi beqarorlik global iqtisodiyotga salbiy ta'sir ko'rsatishda davom etishi kutilmoqda. Nvidia korporatsiyasidagi tekshiruv natijalari va AQSh qonunchilarining kelgusidagi iqtisodiy qarorlari xalqaro investorlar uchun asosiy xavf omili bo'lib qolmoqda.
Source: www.aljazeera.com