Islom taraqqiyot banki xodimi va audit hamda konsalting sohasida 15 yildan ortiq tajribaga ega bo'lgan mutaxassis Xondamir Nusratxo'jayev «Nima dard?» podkastining navbatdagi sonida islom moliyasining mamlakatimizdagi holati va mavjud muammolar yuzasidan batafsil fikr bildirdi. Suhbat davomida ishonch va moliyaviy tizim, tashqi hamda shar'iy audit masalalari, shuningdek, taniqli shaxslar obro'sidan reklamada foydalanish holatlari chuqur tahlil qilindi.
Asosiy faktlar: Ekspertning ta'kidlashicha, O'zbekistonda islom moliyasiga qiziqish tobora ortib borayotganiga qaramay, investorlar mablag'larni yetarli darajada tahlil qilmasdan, faqat hissiyot va ishonchga tayanib tikmoqda. Xondamir Nusratxo'jayev shariatga muvofiqlik va moliyaviy xavfsizlikni bir-biridan farqlash muhimligini urg'uladi.
So'nggi yillarda O'zbekistonda aholining o'z jamg'armalarini shariat talablariga mos ravishda ko'paytirish istagi kuchaygani sababli turli investitsiya platformalari paydo bo'lmoqda. Biroq, ularning faoliyati shaffofligi, mablag'larni boshqarish tartibi va investorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari jiddiy savollarni tug'dirmoqda. Mutaxassisning so'zlariga ko'ra, bitimning halol bo'lishi uning avtomatik ravishda foydali va xavfsiz investitsiya ekanini anglatmaydi.
«Murobaha shartnomasi shariatga muvofiq tuzilgan bo'lishi mumkin. Lekin biznes modeli noto'g'ri yoki zarar keltiradigan bo'lsa, investor baribir pulini yo'qotishi mumkin», — deydi Xondamir Nusratxo'jayev. Uning tushuntirishicha, investitsiyaning o'zida tabiiy risklar mavjud bo'lib, iqtisodiy inqiroz yoki mijozlarning to'lovga qobiliyatsizligi sababli zarar ko'rilishi tabiiy holat. Ammo boshqaruvchi kompaniyaning xatosi, mablag'larni maqsadsiz ishlatishi yoki suiiste'mol qilishi oqibatida kelib chiqqan yo'qotishlar mutlaqo boshqa masala hisoblanadi.
Ekspert investitsiya platformalarining asosiy vazifasi faqatgina shartnomalarni shariatga moslashtirish emas, balki investor mablag'larini ishonchli nazorat qilish tizimini yaratish ekanini qayd etdi. Shuningdek, u 2026-yil boshida platforma asoschilariga mablag'larni ajratib saqlash, mustaqil auditdan o'tish va moliyaviy hisobotlarni ochiq taqdim etish bo'yicha ogohlantirishlar berganini eslatib o'tdi.
Kelgusida mazkur sohada qonunchilik bazasining takomillashuvi va nazorat mexanizmlarining kuchaytirilishi kutilmoqda. Investorlar esa har qanday loyihaga mablag' yo'naltirishdan oldin uning nafaqat diniy talablarga, balki qat'iy iqtisodiy xavfsizlik va shaffoflik mezonlariga qanchalik javob berishini chuqur o'rganishi talab etiladi.
Source: kun.uz