Abu-Dabida Ukraina mojarosini tinch yo‘l bilan tartibga solishga bag‘ishlangan ikki kunlik muzokaralar yakunlanib, 12-noyabr kuni Donald Tramp rejimi maxsus vakillari Stiven Uitkoff va Jared Kushnerning Kremlga tashrifi bilan davom etgan navbatdagi raund ham jarayonni muzlagan nuqtadan siljita olmadi. Uchrashuvlar Rossiya va Ukraina vakillari so‘nggi to‘qqiz oy ichida ilk bor bevosita muloqot qilgan sharoitda o‘tdi, biroq tomonlar o‘z talablarini o‘zgartirmadi. Bloomberg va Axios manbalariga ko‘ra, asosiy sabab hududiy masala, xavfsizlik kafolatlari va o‘zaro ishonchning yo‘qligi bo‘lib qolmoqda.
Asosiy faktlar: Abu-Dabidagi ikki kunlik muzokaralar va 12-noyabrdagi Moskva tashrifi natijasida uzilishlarga barham berilmadi; Rossiya ham, Ukraina ham pozitsiyasini saqlab qoldi. Uitkoff va Kushnerning Putin bilan suhbati taxminan ikki soat davom etdi, ammo manbalar uni «odob yuzasidan uyushtirilgan tashrif» deb baholadi.
Mojaro diplomatiyasi uzoq va murakkab tarixga ega: hududiy nizolar, xavfsizlik arxitekturasi va tashqi kuchlarning ishtiroki bo‘yicha taraflar o‘rtasida chuqur kelishmovchiliklar saqlanib qolmoqda. Abu-Dabi raundi mintaqaviy vositachilik uchun neytral maydon bo‘lib xizmat qildi, Kremldagi uchrashuv esa Vashington va Moskva o‘rtasidagi bevosita kanalni tiklashga urinish sifatida qaraldi. Mutaxassislar bunday uchrashuvlarning o‘zi ishonchni tiklamasa-da, kelgusi muzokaralar uchun format sinovi bo‘lishini ta’kidlaydi.
Vladimir Putin Uitkoff va Kushner bilan uchrashuv avvalida Rossiya uchun ajratuvchi chiziq faqat «davlat chegarasi» bo‘lishi mumkinligini aytdi va Ukraina hududiga har qanday tinchlikparvar kontingent kiritilishini yana bir bor rad etdi. «Biz eng boshidanoq Ukraina hududida xorijiy qo‘shinlarning har qanday ko‘rinishda bo‘lishi biz uchun mutlaqo qabul qilib bo‘lmas holat ekanini bildirganmiz. Chunki bu Rossiya Federatsiyasi xavfsizligiga tahdid soladi, deb hisoblaymiz», — dedi u. Rossiya delegatsiyasi rahbari Vladimir Medinskiy bir kun avval Kiyev rejimi Ukrainaning qo‘shimcha yerlarini egallab olish niyatida ekanidan ogohlantirib, «yerlarimizning har bir qarichi Rossiyaga qaytariladi» va chegaraoldi hududlardagi «bufer zona» kengaytirilishini aytdi.
Matbuot anjumanida Kushner Moskva bilan Kiyev rejimi o‘rtasida «jiddiy kelishmovchiliklar saqlanib qolayotgani»ni va tomonlar o‘rtasida ishonch yo‘qligini tan oldi. U hududiy masalani «eng murakkab masala» deb atab, uni hal qilmasdan turib Yevropada «yangi xavfsizlik arxitekturasi» bo‘yicha bitim imzolab bo‘lmasligini ta’kidladi. Axios nashriga ko‘ra, muzokaralar keskin va vaqti-vaqti bilan his-tuyg‘ularga berilgan holda o‘tgan; AQSh rejimi vakillari Rossiyaga Moskva talablari bilan birga «o‘zaro muvozanatli qadamlar», ya’ni keskinlikni yumshatish va hujum qilmaslik kafolatlarini o‘z ichiga olgan rejani taklif qilgan.
Hozircha tomonlar yangi uchrashuv sanasini e’lon qilmagan. Kutilayotgan qadamlar orasida texnik maslahatlashuvlarni davom ettirish, gumanitar masalalar bo‘yicha alohida kanallar ochish va xavfsizlik kafolatlari formulasini aniqlashtirish bor. Biroq hududiy masala bo‘yicha aniq yechim topilmaguncha, keng qamrovli tinchlik bitimi imkoniyati pastligicha qolmoqda.
Source: kun.uz