The Wall Street Journal nashrining xabariga ko‘ra, Xitoy texnologik salohiyatini mustahkamlash maqsadida dunyodagi eng yirik razvedka kampaniyalaridan birini olib bormoqda va Nvidia kompaniyasi rahbari Jensen Xuang uning ehtimoliy nishonlaridan biri bo‘lishi mumkin. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh rejimi Xitoy maxsus xizmatlari Singapurdagi Megaspeed kompaniyasi va Elis Xuang bilan aloqalar orqali Nvidia rahbariga ta’sir o‘tkazishga uringan bo‘lishi mumkinligidan xavotirda. Bu xabarlar AQShda ilg‘or chiplar eksporti cheklovlarini chetlab o‘tish bo‘yicha tergov va Nvidia direktorlar kengashining 8-noyabr kuni mustaqil tekshiruv boshlaganini e’lon qilishi fonida tarqaldi; Pekin ayblovlarni rad etadi.
Asosiy faktlar: WSJ ma’lumotiga ko‘ra, Xitoyda razvedka va xavfsizlik sohasida 600 mingga yaqin kishi faoliyat yuritadi; Jensen Xuang ehtimoliy nishonlar qatorida tilga olinmoqda. Singapurda Megaspeed bo‘yicha tergov 2025-yil fevralida boshlangan, AQSh rejimi esa Nvidia chiplarini Xitoyga yetkazib berishda eksport cheklovlarini chetlab o‘tish holatini tekshirmoqda. Nvidia 8-noyabr kuni xorijiy razvedka nishoni bo‘lish ehtimoli yuzasidan mustaqil tekshiruv e’lon qildi.
Xitoy o‘z iqtisodiyotini rivojlantirish, qurolli kuchlarini modernizatsiya qilish, ichki partiya nazoratini mustahkamlash va xorijiy ta’sirini kengaytirish uchun zarur texnologiyalarni qo‘lga kiritishga intilmoqda; G‘arb razvedka xizmatlari bu faoliyat ko‘lamini misli ko‘rilmagan deb baholamoqda. AQSh rejimi Mudofaa vazirligi razvedka boshqarmasining sobiq xodimi Nikolas Eftimiades WSJga bergan intervyusida G‘arb bunday yondashuvga o‘rganmagan va himoyalanish mexanizmlariga ega emasligini aytdi. Bu baholar ehtiyotkorlik bilan qabul qilinishi kerak: ular manbalar va rasmiy bo‘lmagan ma’lumotlarga asoslanadi, mustaqil tasdiq esa hozircha yo‘q.
MI6 razvedkasi operatsiyalar bo‘yicha sobiq direktori Nayjel Inksterning fikricha, Jensen Xuang Pekin uchun nafaqat AQShning muhim texnologik kompaniyalaridan biri rahbari sifatida, balki Donald Trampga yaqinligi va AQSh rejimining Xitoyga chiplar eksporti bo‘yicha qarorlariga ta’sir o‘tkazish imkoniyati tufayli ham qiziqarli bo‘lishi mumkin. Nashr AQSh rejimi rasmiylari Xitoy maxsus xizmatlari Elis Xuang orqali Nvidia rahbariga ta’sir o‘tkazishga uringan bo‘lishi mumkinligidan xavotirda ekanini yozadi. Bu da’volar tarafdorlarining shaxsiy baholari va nomsiz manbalarga asoslanadi; rasmiy ayblovlar hali e’lon qilinmagan.
Mojaro noyabr boshlarida Jensen Xuangning Elis Xuang bilan aloqalari haqidagi xabarlar tarqalganidan so‘ng avj oldi. AQSh rejimi maxsus xizmatlari Elis Xuangni Xitoy razvedkasi bilan hamkorlikda gumon qilmoqda, Nvidia direktorlar kengashi esa 8-noyabr kuni mustaqil tekshiruv boshlanganini ma’lum qildi. Singapurda Megaspeedga oid tergov 2025-yil fevralida boshlangan bo‘lib, politsiya va bojxona serverlar xaridida hujjatlarni rasmiylashtirish bilan bog‘liq ehtimoliy qoidabuzarliklarni tekshirmoqda. Kompaniya Nvidia’ning ilg‘or chiplarini Xitoyga yetkazib berishda gumon qilinmoqda, biroq ayblovlar sudda isbotlanmagan.
Xitoy tashqi ishlar vazirligi ayblovlarni rad etib, ularni tuhmat deb atadi. Singapurdagi tergov va Nvidia kengashining mustaqil tekshiruvi yakunlari, shuningdek AQSh rejimining chip eksporti bo‘yicha keyingi qarorlari bu ishning keyingi bosqichini belgilaydi. Kuzatuvchilar bu holat ilg‘or yarimo‘tkazgichlar savdosi, korporativ boshqaruv va xalqaro texnologik xavfsizlik qoidalariga ta’sir qilishi mumkinligini qayd etmoqda; rasmiy xulosalar e’lon qilinmaguncha ehtiyotkor baholarga tayanish lozim.
Source: kun.uz