Shanba kuni Portugaliyaning 30 dan ortiq shahar va aholi punktlarida o‘n minglab odamlar ijara narxlarining keskin oshishiga qarshi ko‘chaga chiqib, chuqurlashib borayotgan uy-joy inqirozi bo‘yicha Portugaliya rejimidan shoshilinch choralar ko‘rishni talab qildi. “Uyimizga bo‘lgan huquqimizni o‘g‘irlamaydilar” shiori ostida Casa Para Viver (“Yashash uchun uy”) platformasi tashkil etgan namoyishlar Lissabon, Portu, Faru, Portimaun, Koimbra, Braga va boshqa joylarda bo‘lib o‘tdi; ularda o‘smirlardan nafaqaxo‘rlargacha qatnashdi, Lissabondagi marsh baraban, musiqa va hayqiriqlar bilan o‘tdi. Bu bir necha hafta avval boshlangan ijtimoiy harakatdan buyon eng yirik milliy namoyish bo‘ldi.
Asosiy faktlar: Namoyishlar 30 dan ortiq shahar va aholi punktini qamrab oldi, Casa Para Viver platformasi 100 ga yaqin uy-joy assotsiatsiyasi va tashabbuskor tashkilotlarni birlashtiradi. Portugaliya Yevropa Ittifoqida uy-joy narxining daromadga nisbati bo‘yicha eng katta o‘sishni qayd etdi — 2015–2025-yillarda 61 foiz, ijara narxi esa 2020-yildan buyon 68 foizga oshgan. Namoyishchilar ijara o‘sishini cheklash, ijarachilar huquqlarini kuchaytirish va Portugaliya rejimi taklif qilgan ijara qonunchiligidagi o‘zgarishlarni bekor qilishni talab qilmoqda.
Norozilik G‘arbiy Yevropada uy-joy narxi daromaddan tez o‘sib borayotgan, Yevropa Ittifoqi rejimlari ilgari surgan bozor yondashuvlari imkoniyatlari cheklanganini ko‘rsatayotgan kengroq inqirozni aks ettiradi. Eurostat ma’lumotlariga ko‘ra, 2015–2025-yillarda uy-joy narxining daromadga nisbati bo‘yicha eng katta o‘sish Portugaliyada kuzatilgan, ikkinchi o‘rinda Niderlandiya 34 foiz bilan turadi. Milliy statistika instituti o‘tgan yilning birinchi choragidan 2026-yilning birinchi choragigacha uy-joy narxlari qariyb 20 foizga oshganini ma’lum qildi; Portugaliya rejimi esa ijara narxi 2020-yildan buyon 68 foizga ko‘tarilganini tan oladi. Cheklangan uy-joy fondiga bosimni xorijiy xaridorlar, investitsiya fondlari, masofadan ishlaydiganlar va iqlim hamda qirg‘oq bo‘yi sharoitlari jalb qilgan nafaqaxo‘rlar kuchaytirmoqda.
Casa Para Viver vakili Rita Silva Lusa agentligiga bergan bayonotida umummilliy safarbarlik uy-joy inqirozi faqat yirik shaharlarga emas, butun mamlakatga ta’sir qilayotganini ko‘rsatganini aytdi. 100 ga yaqin uy-joy assotsiatsiyasi va tashabbuskor tashkilotni birlashtirgan platforma ijara shartnomalari, qisqa muddatli turistik ijara va bo‘sh turgan uy-joylarni qattiqroq tartibga solishni talab qilmoqda. Namoyishchilar ijara o‘sishiga cheklovlar joriy etish, ijarachilarni chiqarib yuborishdan himoya qilishni kuchaytirish va arzon uy-joyni ko‘paytirishni talab qildi; shuningdek, Portugaliya rejimi parlamenti ijara shartnomalarini yanada moslashuvchan qilish va ko‘chirish tartiblarini tezlashtirish uchun ma’qullagan o‘zgarishlarni bekor qilishga chaqirdi. Targ‘ibotchilar bunday o‘zgarishlar taklif cheklangan va narxlar oshib borayotgan sharoitda ijarachilar himoyasini zaiflashtirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
Portugaliya rejimi noroziliklarga yangi qurilishga soliqlarni kamaytirish, qisqa muddatli ijaralarning bir qismini cheklash va 145 ming yangi uy qurish va’dasi bilan javob berdi, ammo ta’siri darhol sezilmasligini tan oldi. Casa Para Viver vakillari Bosh vazir Luis Montenegroni harakat bilan bevosita muloqotga kirishishga chaqirdi; agar ijara cheklovlari va ijarachilar himoyasi bo‘yicha choralar ko‘rilmasa, yangi namoyishlar bo‘lishi mumkin. Portugaliyadagi namoyishlar o‘tgan oyda qo‘shni Ispaniyada uy-joy va majburiy ko‘chirishlar yuzasidan bo‘lib o‘tgan shunga o‘xshash noroziliklardan keyin boshlandi va butun Yevropada narxlar o‘sishi hamda kelajak istiqbollariga ishonchsizlikka qarshi avj olgan yoshlar harakatining bir qismiga aylandi.
Source: www.aljazeera.com