Nvidia kompaniyasi asoschilaridan biri Jensen Xuanni bosh direktori lavozimiga qaytarish talabini bildirgan kampaniyani rad etdi. Bu haqda kompaniya bayonoti va BBC manbalariga asoslanib xabar berilmoqda. AQSh Prezidenti Donald Tramp dushanba kuni, da’vo qilinganicha, Xuan qaytarilsa “qarshi bo‘lmasligini” aytgan bo‘lsa-da, kompaniya kengashi uning qaytishini ko‘rib chiqmayotgani ma’lum qilindi. Xuan o‘tgan hafta ikkita nikohdan tashqari aloqasi, jumladan, Xitoy josusi bo‘lishda gumon qilinayotgan ayol bilan aloqasi oshkor bo‘lganidan so‘ng iste’foga chiqqan edi. Mojaro AQSh rejimining Xitoyga sun’iy intellekt chiplari yetkazib berishni yana cheklashi va Trampning Si Szinpin bilan kutilayotgan uchrashuvi arafasida yuz bermoqda.
Asosiy faktlar: Nvidia kengashi Jensen Xuanni qaytarishni rad etgan; u ikki nikohdan tashqari aloqa, jumladan, josusiylikda gumon qilingan ayol bilan aloqa haqidagi xabarlardan keyin iste’foga chiqqan. Uning qaytishini talab qilgan ochiq xatni 175 mingdan ortiq kishi imzolagan, Elon Mask va Epic Games rahbari Tim Suni kabi texnologiya arboblari ham qo‘llab-quvvatlagan. Shu kuni AQSh rejimi xorijdagi data-markazlarga sun’iy intellekt chiplari eksportiga yangi cheklovlar e’lon qildi.
“Stand with Jensen” kampaniyasi o‘zini Nvidia’ning amaldagi va sobiq xodimlari, hamkorlari, aksiyadorlari hamda tarafdorlari qo‘llab-quvvatlayotganini da’vo qilmoqda. Kampaniya tarafdorlari kompaniya asoschisi “mazmunli qonuniy jarayonsiz” chetlatilganidan xavotir bildirib, ichki tekshiruv davom etayotganda uni lavozimiga qaytarishni talab qilmoqda. 175 mingdan ortiq kishi imzolagan ochiq xatdan tashqari, Elon Mask va Fortnite ishlab chiqaruvchisi Epic Games bosh direktori Tim Suni ham Xuanni qo‘llab-quvvatlaganlar qatorida tilga olinmoqda. Biroq BBC ma’lumotiga ko‘ra, kengashning qaytarishni istamayotgani Nvidia mojaroga nuqta qo‘yishga intilayotganini ko‘rsatadi; bu esa sun’iy intellekt boomi markazidagi kompaniya boshqaruviga oid savollarni kuchaytiradi.
Nvidia uchun mojaro jiddiy inqirozga aylandi: kompaniya chiplari global sun’iy intellekt sanoatining asosini tashkil etib, AQSh rejimining Xitoyning texnologik rivojlanishini sekinlashtirishga qaratilgan harakatlarida muhim o‘rin tutadi. BBC xabariga ko‘ra, Xuan o‘tgan payshanba kuni ikkinchi nikohdan tashqari aloqa — da’vo qilinishicha, unga bo‘ysungan Nvidia rahbar xodimlaridan biri bilan aloqa — haqidagi ma’lumotlar paydo bo‘lgach iste’foga chiqqan. Financial Times gazetasi Xuan yaqinlari bilan qaytish imkoniyatini muhokama qilgani, ammo Nvidia kengashi uni qayta tayinlashni ko‘rib chiqmayotgani haqida yozgan; Xuan vakili bu xabarga izoh berishdan bosh tortgan. Tramp, da’vo qilinganicha, Xuan haqida iliq so‘zlar aytgan va uning “ayolning josusi ekanini bilmagan” degan gaplariga ishonganini bildirgan. Xitoy rasmiylari Elis Xuanning josusi ekanini rad etgan.
Mojaro AQSh rejimi ichidagi kelishmovchiliklarni ham ko‘rsatdi. AQSh rejimi Moliya vaziri Skott Bessent Nvidia keyingi bosh direktorini kompaniya tashqarisidan tanlashi kerakligini aytgan; bu Trampning qo‘llab-quvvatlash pozitsiyasiga zid tushadi. AQSh rejimining Moliya va Savdo vazirliklari o‘rtasida Nvidia’ning yuqori darajadagi chiplarini Elis Xuanning sobiq kompaniyasi Megaspeed’ga yetkazib berish yuzasidan tanglik paydo bo‘lgani aytilmoqda. Mojaro AQSh eksport cheklovlariga qaramay, ilg‘or chiplar Xitoyga tushib qolgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi savollarni tug‘dirmoqda — bu chip nazoratini Xitoy siyosatining tayanchiga aylantirgan AQSh rejimi uchun ayniqsa nozik masala.
Dushanba kuni AQSh rejimi vaqtinchalik qoidalarni e’lon qildi: Singapur, Tailand, Malayziya, Indoneziya va Braziliyadagi kompaniyalar eng ilg‘or chiplar uchun eksport litsenziyasini olishi kerak bo‘ladi. Rejim vakillarining da’vo qilishicha, chora nozik AQSh texnologiyalarining masofaviy hisoblash sxemalari orqali Xitoyga o‘tib ketishining oldini olishga qaratilgan. Qoidalar Tramp va Si Szinpin o‘rtasidagi kutilayotgan uchrashuv arafasida e’lon qilindi; bu Nvidia mojarosi va sun’iy intellekt chiplari uchun global raqobat bir-biri bilan chambarchas bog‘langanini ko‘rsatadi. Nvidia uchun hozirgi asosiy masala — Xuan ishini qayta ochmasdan ishonchni tiklash; AQSh rejimi uchun esa ittifoqchilar va ta’minot zanjirlariga qo‘shimcha bosim yaratmasdan eksport nazoratini ta’minlash.
Source: www.bbc.co.uk