Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Xitoyning shimoli-g‘arbidagi Gansu provinsiyasida sun’iy yerosti kameralarida siqilgan havo yordamida energiya saqlaydigan dunyodagi birinchi 300 megavattli stansiya elektr tarmog‘iga ulandi. Yuanchu No. 1 nomli loyiha siqilgan havo energiya saqlash texnologiyasini tajriba sinovlaridan sanoat miqyosida keng qo‘llashga o‘tkazish yo‘lidagi muhim qadam sifatida baholanmoqda. Stansiya Xitoyning shimoliy hududlarida quyosh va shamol energiyasi ulushi ortib borayotgan, barqaror energiya saqlash quvvatiga talab esa yuqori bo‘lgan sharoitda ishga tushirildi.

Asosiy faktlar: Stansiya 300 MVt generatsiya quvvatiga va 1800 MVt·soat energiya saqlash sig‘imiga ega; to‘liq siklning foydali ish koeffitsienti 72 foizni tashkil etadi. Bir razryadlash siklida u olti soat davomida uzluksiz elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyatiga ega, yillik ishlab chiqarish hajmi 600 million kVt·soatga yetishi kutilmoqda. Sentabr oyida 4-sonli yerosti kamerasida havo haydash bo‘yicha birinchi sinov muvaffaqiyatli yakunlanib, bosim 12,63 megapaskal rekord darajaga yetgan.

Loyiha doirasida havo saqlash uchun qoya jinslari ichida, taxminan 110 metr chuqurlikda to‘rtta yerosti kamerasi barpo etilgan. Siqilgan havoda energiya saqlash texnologiyasi elektr energiyasini siqilgan havo energiyasiga aylantirishga asoslanadi; zarur paytda to‘plangan energiyadan yana elektr ishlab chiqarish uchun foydalaniladi. Qattiq qoya jinslarida sun’iy ravishda qurilgan kameralar tabiiy yerosti omborlariga, jumladan tuz qatlamlaridagi bo‘shliqlarga muqobil bo‘lishi mumkin. Mos tog‘ jinslari ancha keng tarqalgani joy tanlash imkoniyatini kengaytiradi, ammo bunday inshootlarni barpo etish xarajatlari nisbatan yuqori.

Mos tuz qatlamlari asosan Xitoyning markaziy, sharqiy va janubiy hududlarida uchraydi. Mamlakat shimolida esa ko‘plab shamol va quyosh elektr stansiyalari joylashgan, yirik energiya saqlash tizimlariga talab yuqori, biroq tuz qatlamlaridagi bo‘shliqlarda yerosti omborlarini yaratish uchun qulay geologik sharoit yetarli emas. XXR Davlat energetika boshqarmasi (NEA) ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oxiriga kelib mamlakatda bunday tizimlarning o‘rnatilgan quvvati 136 million kilovattga yetgan, bu avvalgi yilga nisbatan 84 foizga ko‘p. Umumiy quvvatning 96,1 foizi litiy-ionli akkumulyatorlar hissasiga to‘g‘ri kelgan, qolgan 3,9 foizini siqilgan havoda energiya saqlash tizimlari, oqimli akkumulyatorlar, maxovikli jamlagichlar va boshqa texnologiyalar ta’minlagan.

Stansiyaning elektr tarmog‘iga ulanishi Xitoyda yangi turdagi energiya saqlash tizimlari jadal rivojlanayotgan davrga to‘g‘ri keldi. Keyingi bosqichda loyiha ishining barqarorligi, kameralar bosimining uzoq muddatli nazorati va sanoat miqyosida takrorlash imkoniyatlari sinovdan o‘tkazilishi kutilmoqda. Gansu tajribasi siqilgan havo stansiyalarini qayta tiklanuvchi energiya manbalari zich joylashgan hududlarda qo‘llash, xarajatlarni kamaytirish va energiya tizimi moslashuvchanligini oshirish uchun muhim namuna bo‘lishi mumkin. Rasmiy yakuniy ekspluatatsiya ko‘rsatkichlari va keyingi loyihalar haqidagi ma’lumotlar e’lon qilinishi bilan soha mutaxassislari ushbu texnologiyaning tijoriy istiqbollarini baholaydi.

Source: kun.uz