Mongoliya prezidenti Xurelsux Uxnaa seshanba kuni muxolifatdagi Demokratik partiya uni hukumatning temiryo‘l loyihasidan foyda ko‘rganlikda ayblaganidan so‘ng iste’foga chiqishini ma’lum qildi. Matbuot anjumanida davlat rahbari o‘ziga nisbatan “yolg‘on ayblov va tuhmat” qilinayotganini aytdi, ammo “yaxshi nomini tiklash” maqsadida prezidentlikdan ketishga qaror qilganini bildirdi. U tergov bilan hamkorlik qilishga va’da berdi; iste’fo kuchga kirishi uchun uni Davlat Buyuk Xuruli — parlament tasdiqlashi zarur. Xurelsux Mongoliya Xalq partiyasidan bo‘lib, 2021 yildan buyon mamlakat prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda.
Asosiy faktlar: Xurelsux Uxnaa temiryo‘l loyihasi bo‘yicha ayblovlarni rad etib, iste’foga chiqishini va tergov bilan hamkorlik qilishini e’lon qildi. Iste’fo hali yakuniy emas: uni Davlat Buyuk Xuruli tasdiqlashi kerak. Qaror Mongoliya Xalq partiyasidagi ichki kelishmovchiliklar kuchaygan, so‘nggi to‘qqiz oyda uchta bosh vazir almashgan sharoitda e’lon qilindi.
Ayblov hukumatning temiryo‘l loyihasiga bog‘liq bo‘lib, transport infratuzilmasi Mongoliya uchun strategik ahamiyatga ega: mamlakat iqtisodiyoti mineral resurslar, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va qo‘shni Rossiya hamda Xitoy bilan savdo aloqalariga tayanadi. Yirik infratuzilma kontraktlari shaffoflik va davlat xaridlari bo‘yicha jamoatchilik nazorati kuchli bo‘lgan soha hisoblanadi, shuning uchun muxolifatning bunday ayblovlari siyosiy jihatdan sezgir qabul qilinadi. Mavjud ma’lumotlarda loyiha summasi, pudratchi nomi yoki sud qarori keltirilmagan; shu bois rasmiy tergov va parlament ko‘rib chiqishi asosiy tekshiruv maydonlari bo‘lib qolmoqda. Vaziyat partiya ichidagi muvozanat zaiflashgan sharoitda korrupsiya ayblovlari siyosiy kun tartibini qanchalik tez o‘zgartirishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Matbuot anjumanida Xurelsux ayblovlarni qat’iy rad etib, o‘ziga “yolg‘on ayblov va tuhmat” qilinayotganini ta’kidladi, biroq obro‘sini tiklash uchun prezidentlikdan ketishini aytdi. U tergovchilar bilan hamkorlik qilishga tayyorligini bildirdi, bu esa ayblovga qarshi huquqiy yo‘l bilan kurashish niyatini ko‘rsatadi. Manbada prezidentning joriy yilning 19–22 oktyabr kunlari Germaniyaga davlat tashrifi bilan borgani ham qayd etilgan; bu ma’lumot iste’fo e’loni tashqi siyosat jadvali bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelganini ko‘rsatadi. Yuridik jihatdan hal qiluvchi bosqich Davlat Buyuk Xurulining qarori bo‘ladi, chunki parlament roziligisiz iste’fo yakuniy hisoblanmaydi.
Keyingi rivoj uchta savol atrofida kechadi: parlament iste’fonni tasdiqlaydimi, temiryo‘l loyihasi bo‘yicha tergov qanchalik tez olib boriladi va Mongoliya Xalq partiyasi to‘qqiz oyda uchta bosh vazir almashganidan keyin ichki taranglikni jilovlay oladimi. Agar Davlat Buyuk Xuruli iste’foni ma’qullasa, Mongoliya infratuzilma va iqtisodiy barqarorlik masalalari sezgir bo‘lib turgan davrda yangi rahbariyat almashinuviga yuz tutadi. Agar parlament qarorni kechiktirsa yoki rad etsa, siyosiy noaniqlik kuchayishi va temiryo‘l loyihasi bo‘yicha muhokama jamoatchilik kun tartibida markaziy o‘rinni egallashi mumkin. Hozircha Xurelsux o‘z ketishini aybni tan olish emas, balki nomini himoya qilish qadami sifatida izohlamoqda.
Source: www.dw.com