Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Xitoyda mustaqil ishlab chiqilgan CE-25A elektr tijoriy samolyoti Shandun provinsiyasida intellektual boshqaruv tizimi yordamida ilk ekipajli parvozini muvaffaqiyatli amalga oshirdi. Parvoz davomida bortda ikki uchuvchi va bir sinovchi bortmuhandis bo‘lgan. Samolyotning barcha tizimlari me’yorida ishlagan, qayd etilgan ko‘rsatkichlar esa kutilgan natijalarga mos kelgan. Ushbu sinov CE-25A dasturining muhim bosqichi bo‘lib, undan oldin, 2-fevralda ushbu havo kemasi intellektual boshqaruv tizimi yordamida birinchi uchuvchisiz parvozini bajargan edi.

Asosiy faktlar: CE-25A 10 tonnalik vazn toifasiga kiruvchi, 19 nafar yo‘lovchiga mo‘ljallangan tijoriy elektr samolyotidir. Uning kreyserlik tezligi soatiga 300 kilometr, parvoz balandligi 2400 metr, uchish masofasi 400 kilometrni tashkil etadi. Hozirga qadar samolyot avtonom uchuvchisiz rejimda 19 ta sinov parvozini muvaffaqiyatli yakunlagan.

CE-25A COMAC kompaniyasining hududlararo qatnovlar uchun mo‘ljallangan birinchi tijoriy elektr samolyoti sifatida e’tirof etilmoqda, bu Xitoyning yashil aviatsiya va elektr havo transporti yo‘nalishidagi uzoq muddatli maqsadlariga mos keladi. Samolyot COMAC, Xitoy tashuvchi raketalar texnologiyasi akademiyasi (CALT) va Shanxay transport universiteti hamkorligida yaratilgan. Loyihada batareya tizimlari, intellektual boshqaruv, avtonom parvoz algoritmlari va yengil kompozit materiallar bo‘yicha bir necha texnologik yo‘nalishlar birlashtirilgan.

Sinov natijalari elektr samolyotlarning qisqa va o‘rta masofali hududiy qatnovlarda qo‘llanishi istiqbollarini baholash uchun muhim. CE-25A ning 10 tonnalik sinfi va 400 kilometrlik uchish masofasi uni yirik shaharlararo emas, balki viloyatlararo, turistik va mahalliy yo‘nalishlarda qo‘llashga mo‘ljallanganini ko‘rsatadi. Bunday havo kemalari kelajakda qisqa masofali reyslarda yoqilg‘i sarfi va chiqindilarni kamaytirishga yordam berishi mumkin, ammo batareya quvvati, infratuzilma va sertifikatlash talablari hali ham asosiy masala bo‘lib qolmoqda.

Xitoy Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi mazkur havo kemasi turini sertifikatlash bo‘yicha arizani qabul qilgan. Bu hujjat CE-25A ni sinovdan tijoriy foydalanishga olib chiqish yo‘lida rasmiy bosqichning boshlanganini bildiradi. Keyingi bosqichlarda qo‘shimcha parvoz sinovlari, xavfsizlik tekshiruvlari, batareya va boshqaruv tizimlarining ishonchliligini tasdiqlash, shuningdek, tegishli norma va standartlarga muvofiqlikni baholash kutilmoqda.

Ekspertlar bahosiga ko‘ra, CE-25A birinchi navbatda elektr aviatsiya texnologiyalarini amaliy sinovdan o‘tkazish va kelgusi modellarga tajriba berish vazifasini bajaradi. COMAC uchun bu loyiha an’anaviy yoqilg‘i bilan ishlaydigan samolyotlar bilan bir qatorda ekologik toza havo transporti segmentini shakllantirishga qaratilgan qadamdir. Sertifikatlash jarayoni qanchalik tez va muvaffaqiyatli kechishi CE-25A ning tijoriy istiqbolini, shuningdek, Xitoyda hududiy elektr qatnovlar tarmog‘ining rivojlanish sur’atini belgilab beradi.

Source: kun.uz