Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Benyamin Netanyaxu atrofidagi siyosiy va huquqiy inqiroz yangi bosqichga kirdi: uning bloki Knessetda 53 o‘rin oldi, bu ko‘pchilik uchun sakkiz o‘rin kam; 67 deputat esa sobiq armiya boshlig‘i, «Yashar» partiyasi rahbari Gadi Eyzenkotni hukumat tuzish uchun tavsiya qildi. Isroil rejimi endi koalitsiya muzokaralari uchun ko‘pi bilan 42 kun vaqtga ega, Netanyaxuning shaxsiy erkinligi, korrupsiya bo‘yicha sudi va prezident Isaak Gertsog stolida yotgan afv so‘rovi esa bevosita bosh vazir idorasini kim boshqarishi masalasiga bog‘liq bo‘lib qoldi.

Asosiy faktlar: Netanyaxu bloki Knessetda 53 o‘ringa ega, bu ko‘pchilikdan sakkiz o‘rin kam. 67 deputat Gadi Eyzenkotni tavsiya qildi, unga hukumat tuzish uchun 42 kungacha vaqt berildi. Netanyaxuning korrupsiya bo‘yicha sudi yakuniga yaqinlashmoqda, afv so‘rovi esa prezident Isaak Gertsog ko‘rib chiqishini kutmoqda.

Xavf-xatarlar nafaqat siyosiy, balki chuqur shaxsiy ahamiyatga ega. 2020-yil maydan davom etayotgan sud jarayoni tugash arafasida; amaldagi bosh vazir faqat yakuniy ayblov hukmidan keyingina lavozimidan chetlatilishi mumkin. Tanqidchilarning ta’kidlashicha, bosh vazir idorasi tinglovlarni cho‘zish va adliya tizimiga bosim o‘tkazish uchun qalqon bo‘lib xizmat qilgan; lavozimdan tashqarida Netanyaxu «shunchaki boshqa ayblanuvchi» bo‘lib qoladi. Eyzenkot bloki 7-oktabr hujumlari bo‘yicha davlat tekshiruv komissiyasi tuzish va bosh vazir vakolati muddatini cheklash haqidagi qonun loyihalarini allaqachon kiritgan. Bunday komissiya ma’qullansa, Netanyaxu uchun eng qadrli unvon — «Isroil himoyachisi» — ga bevosita zarba beradi.

Omon qolish uchun Netanyaxuga hukumat qurish shart emas, balki raqiblarining hukumat qurishiga to‘sqinlik qilish kerak. Nashrga ko‘ra, u uchta dastani ishga solmoqda. Birinchisi — Isroilni yahudiy xalqining milliy davlati deb qo‘llovchi partiyalardan «milliy birlik hukumati» tuzish taklifi: aholining 21 foizini ifodalovchi arab partiyalari chetlashtiriladi, yahudiy suprematistlari Itamar Ben-Gvir va Betsalel Smotrich hamda antisiyonist Haredi partiyalari esa kiritiladi. Netanyaxu bosh vazirlikdan voz kechishga yoki rotatsiyaga rozi bo‘lishga tayyor emas; Eyzenkot taklifni «yana bir spinn» deb atadi, ammo Likud bilan muzokara olib borishga rozi bo‘ldi. Ikkinchi dastak — tahrik: Knesset ochilishida Netanyaxu Ra’am va Joint Listni «terror tarafdorlari» va «Isroil dushmanlari» deb atadi. Mansur Abbosning aytishicha, Netanyaxuning ishonchli vakili Natan Eshel unga ayblanuvchi siyosatchining bosh vazir bo‘lishini taqiqlovchi qonun loyihasi yuzasidan signal bergan; Joint List deputati Ahmad Tibi esa Esheldan kelganini aytgan WhatsApp xabarlari bilan jonli efirga chiqdi.

Uchinchi dastak — keskinlikni oshirish. OAV xabarlariga ko‘ra, Netanyaxu AQSh prezidenti Donald Trampga Eronga qarshi navbatdagi zarbalar berilishini so‘rab bosim o‘tkazgan. Sobiq bosh vazir Ehud Barak stsenariyni shunday tasvirlagan: ochiq provokatsiya Eronni javob berishga majbur qiladi, urush esa yangi hukumat tuzilishini buzadi yoki oldini oladi. Livan, G‘azo yoki G‘arbiy sohil ham xuddi shu maqsadga xizmat qilishi mumkin — «dushman bizni birlashgan holda ko‘rishi kerak» degan tanish shior ostida. Biroq cheklovlar ham bor: Eyzenkot sobiq armiya boshlig‘i sifatida armiyada chuqur manbalarga ega bo‘lib, ular unga navbatdagi raund uchun shoshilinch ehtiyoj yo‘qligini aytayotgan bo‘lishi mumkin. Kelgusi 42 kun Isroil rejimining koalitsiya arifmetikasi, huquqiy bosim va xavfsizlik keskinlashuvini Netanyaxu hali boshqara oladimi yoki uning eng uzoq siyosiy yugurishi nihoyasiga yetadimi — shuni ko‘rsatadi.

Source: www.aljazeera.com