Eron Tashqi ishlar vazirligi seshanba kuni CNN telekanalining Tehron Vashington shahrida AQSh rejimining yuqori martabali amaldorlariga qarshi “iflos bomba” yoki kimyoviy qurol ishlatishga tayyorlanayotgani haqidagi xabarini rad etdi. CNN bu da’voni AQSh razvedkasidagi bir nechta noma’lum manbalarga asoslab, Eronda bomba tayyorlash uchun materiallar yashirilgani va ba’zi yadroviy materiallar AQShda yillar davomida oldindan joylashtirilgan bo‘lishi mumkinligi haqida yozgan. Eron bu xabarni “soxta propaganda kampaniyasi” deb baholadi; bayonot AQSh va Isroil rejimlarining 28-fevraldagi zarbalari bilan boshlangan urush davom etayotgan, muzokaralar to‘xtab qolgan va Hormuz bo‘g‘ozi atrofida keskinlik saqlanayotgan bir paytda chiqdi.
Asosiy faktlar: Eron CNNning “iflos bomba” haqidagi xabarini rad etib, uni keyingi tajovuz uchun bahona yaratishga urinish deb atadi. AQSh rejimi rahbari Donald Tramp da’vo “juda jiddiy” ko‘rib chiqilayotganini aytdi va tahdid mavjud bo‘lsa, Eron “misli ko‘rilmagan narx” to‘lashini ogohlantirdi. AQSh va Isroil rejimlarining 28-fevraldagi zarbalari bilan boshlangan urush hal etilmagan; Pokiston va Qatar vositachiligidagi sa’y-harakatlar davom etmoqda.
Bu bahs harbiy kuch bilan birga axborot maydonidagi qarama-qarshilikka aylandi. CNN xabari mustaqil tasdiqlanmagan bo‘lib, noma’lum razvedka manbalariga tayanadi. Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Esmail Baghaei X platformasida bu xabarni “yomon niyatli propaganda kampaniyasi” deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “Eronga qarshi tajovuzni boshlaganlar endi asossiz ayblovlarni uydirib va tarqatib, o‘zlarining qora niyatlariga ommaviy axborot asosini yaratmoqchi”. Baghaei “bosqichma-bosqich ular keyingi tajovuz va vahshiyliklar uchun qonuniylik pardasini yaratishga urinmoqda” degan va CNN hamda The New York Times nashrlarini tilga olgan, ammo gazetaning qaysi materiali nazarda tutilganini aniqlamagan. U AQSh va Isroil “so‘nggi tajovuzlar chog‘ida suv saqlash rezervuarlariga zarba berganini” ham qayd etdi.
Donald Tramp Filippinda bo‘lgan tashrifi chog‘ida agar bunday tahdid mavjud bo‘lsa, Eron “boshqa hech bir davlat to‘lamagan narxni to‘laydi” deb aytdi. “Bu bo‘lmasligiga umid qilaman, lekin biz buni juda jiddiy qabul qilamiz, chunki ular aqldan ozgan”, — deya qo‘shimcha qildi u. Bu bayonotlar diplomatiya boshi berk ko‘chaga kirgan bir paytda eshitildi: AQSh va Eron o‘rtasidagi Pokiston vositachiligidagi tinchlik muzokaralari aprelda natija bermadi, Qatar esa “muzokaralar sa’y-harakatlariga zarar yetkazuvchi har qanday keskinlashuvdan qochish”ga chaqirdi. Xabarga ko‘ra, AQSh va Isroil rejimlari so‘nggi haftalardagi saylovlar davomida yirik hujumlardan tiyilgan.
Kengroq kontekst — tugallanmagan urush va jahon neft hamda tabiiy gaz yetkazib berishning muhim tranzit nuqtasi bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozi bilan bog‘liq. Tehron bo‘g‘ozni nazorat qilayotganini aytadi va o‘zi ruxsat etilmagan foydalanuvchilar deb bilgan kemalarga hujum qilishda davom etadi. Bo‘g‘ozning Tehron tranzit uchun yopiq deb e’lon qilgan qismlarida kemalar minaga urilgani haqida deyarli har kuni xabarlar keladi. Eron kemalarini blokadaga olgan AQSh harbiy-dengiz kuchlari yaqinda tankerlarni bo‘g‘oz orqali kuzatib qo‘ydi. Oraliq saylovlar oldidan Tramp “Biz yana kichikroq Epic Fury o‘tkazishimiz mumkin” degan edi; u urushni boshlagan AQSh-Isroil zarbalarini nazarda tutgan, ammo muddat aytmagan.
Navbatdagi diplomatik sinov payshanba kuni Xitoyda bo‘lib o‘tadigan APEC sammiti doirasida kutilmoqda. Tramp u yerda Xitoy raisi Si Szinpin va Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashib, Erondagi urushni tugatish masalasini muhokama qilishi kutilmoqda. AQSh rejimining tasdiqlanmagan da’volari bu sa’y-harakatlarni kuchaytiradimi yoki zaiflashtiradimi — hozircha noaniq. Hozircha Tehronning rad etishi va AQSh rejimining ogohlantirishlari mojaro muzokaralar sari boradimi yoki yangi keskinlashuv sari yuzlanadimi degan savolni chuqurlashtirmoqda.
Source: www.dw.com